“I shot a man in Reno just to watch him die.”

I shot a man in Reno just to watch him die.” 
― Johnny Cash,

Είναι αποδεδειγμένο ότι οι θέσεις εξουσίας επηρεάζουν τόσο τους ανθρώπους, ανεξάρτητα με τις πεποιθήσεις που έχουν ή είχαν στο παρελθόν, όσο και τις διαπροσωπικές τους σχέσεις, οι οποίες συνήθως επηρεάζονται από τις νέες σχέσεις εξουσίας που δημιουργούνται αλλάζοντας τα μέχρι πρότινος δεδομένα. Παρόλα αυτά τα περιστατικά που είδαμε τις τελευταίες ημέρες να διαδραματίζονται στις ΗΠΑ ξεπερνάνε κάθε όριο.

perossss

Ένα από τα πιο γνωστά εργαστηριακά πειράματα, το οποίο αργότερα έγινε και ταινία, είναι το πείραμα που έγινε το καλοκαίρι του 1971 από μία ερευνητική ομάδα του τμήματος ψυχολογίας του πανεπιστημίου του Stanford, με επικεφαλή τον καθηγητή Philip Zimbardo. Το περιβόητο πείραμα (StanfordPrisonExperiment) είχε σκοπό να διερευνήσει τις ψυχολογικές επιπτώσεις που επιφέρει η μετατροπή ενός ατόμου σε φυλακισμένο ή δεσμοφύλακα.

Από το σύνολο των ενδιαφερομένων επιλέχθηκαν δύο ομάδες ατόμων. Η πρώτη ομάδα πήρε το ρόλο των δεσμοφυλάκων και η δεύτερη ομάδα το ρόλο των φυλακισμένων. Ασφαλώς οι δεσμοφύλακες δεν μπορούσαν να βλάψουν σωματικά τους κρατούμενους, αν δεν ακολουθούσαν τους κανόνες, αλλά μπορούσαν να τους τιμωρήσουν με άλλους τρόπους, όπως να τους απαγορέψουν να φάνε κ.α. (ψυχολογική βία).

Όσον αφορά τα αποτελέσματα το πιο σημαντικό είναι ότι το πείραμα έγινε τόσο αληθινό και οι δεσμοφύλακες τόσο «επιθετικοί» ώστε το πείραμα σταμάτησε σε μόλις έξι ημέρες από τις δύο εβδομάδες που είχε προγραμματιστεί. Από το σημείο της επιθετικότητας όμως έως την δολοφονία , γιατί για δολοφονία πρόκειται, από αστυνομικό μέρα μεσημέρι υπάρχει ένα τεράστιο χάσμα.

Το τελευταίο καταγεγραμμένο περιστατικό αστυνομικής βίας στις ΗΠΑ ανέφερε ακόμα έναν νεκρό ο οποίος πέθανε από όχι μία, όχι δύο, αλλά 8 σφαίρες στην πλάτη. Με πιο απλά λόγια ο αστυνομικός πυροβόλησε πισώπλατα 8 φορές ένα 50χρονο Αφροαμερικανό, ο οποίος μετά από μια μικρή συμπλοκή με τον αστυνομικό άρχισε να τρέχει και στη συνέχεια φόρεσε χειροπέδες στο άψυχο κορμί του.

Χωρίς να απειλείται η ζωή του αστυνομικού, για να σταματήσει έναν 50χρονο, αντί να τρέξει να τον πιάσει ή να χρησιμοποιήσει το τέιζερ για να τον ακινητοποιήσει επέλεξε να τον πυροβολήσει πισώπλατα 8 φορές.

Μπορεί λοιπόν ο αστυνομικός να καταδικαστεί με βάση την κατηγορία σε θανατική ποινή ή κάθειρξη 30 ετών αλλά χωρίς το βίντεο αυτόπτη μάρτυρα το πιθανότερο ήταν να γινόταν ακόμα ένας φάκελος για το αρχείο κάποιου τμήματος.

Σε περιπτώσεις όπως αυτές όπου οι σχέσεις εξουσίας ανάμεσα στους ανθρώπους όχι απλά διαφέρουν σε πολύ μεγάλο βαθμό αλλά μπορεί υπό ορισμένες συνθήκες να επιφέρουν μία τέτοια μη αναστρέψιμη κατάληξη δεν αρκούν απλά αυστηρές ποινές όπως αυτή. Σε τέτοιες περιπτώσεις μόνο η πρόληψη είναι ικανή να αποτρέψει τέτοιου είδους κτηνωδίες.

Μπορεί το πείραμα να τερματίστηκε πρόωρα διότι οι δεσμοφύλακες έγιναν επιθετικοί, παρόλο που δεν μπορούσαν να βλάψουν σωματικά τους κρατούμενος, αλλά καθώς φαίνεται η πραγματικότητα είναι πολύ πιο βίαιη και κτηνώδης από τι θα φανταζόταν κανείς. Το συγκεκριμένο περιστατικό, όπως και πολλά προηγούμενα, δεν ήταν ένα μεμονωμένο συμβάν που αφορά τις ΗΠΑ, ούτε ευθυνόταν η καταγωγή του θύματος.

Κανένας Άνθρωπος δεν θα πυροβολούσε πισώπλατα 8 φορές κάποιον άλλο, λόγο του χρώματος του, ακόμα και σε ακραία περιστατικά ξενοφοβίας ή ρατσισμού. Μόνο ένας ψυχικά ασθενής θα μπορούσε να διατελέσει μία τέτοια κτηνωδία. Η μοναδική λύση λοιπόν είναι οι συνεχείς αξιολογήσεις πριν και μετά από κάθε πρόσληψη δημόσιου λειτουργού όπως γίνεται και στις ιδιωτικές επιχειρήσεις.

Άλλωστε “Με κακούς νόμους και καλούς δημόσιους λειτουργούς είναι ακόμα δυνατόν να κυβερνήσεις. Με κακούς δημόσιους λειτουργούς όμως, ούτε οι καλύτεροι νόμοι δεν μπορούν να βοηθήσουν.”

Όττο Φον Μπίσμαρκ, 1815-1898, Γερμανός καγκελάριος

 

Tags: , , , , , , , , ,