H Δυστυχία του να είσαι Έλληνας

Του Νίκου Δήμου, εκδόσεις Πατάκη

dimou

  • «Ο Έλληνας, όταν βλέπει τον εαυτό του στον καθρέπτη, αντικρίζει είτε τον Μεγαλέξανδρο είτε τον Κολοκοτρώνη, είτε τουλάχιστον τον Ωνάση. Ποτέ τον Καραγκιόζη».
  • «Όταν ένας Έλληνας μιλάει για την Ευρώπη, αποκλείει αυτόματα την Ελλάδα. Όταν ένας ξένος μιλάει για την Ευρώπη, δεν διανοούμαστε ότι μπορεί να μη περιλαμβάνει και την Ελλάδα».
  • «Οι Έλληνες πάντα θα γυρεύουν την πατρίδα τους σε άλλες πατρίδες και τις άλλες πατρίδες στην δική τους».
  • «Διανοούμενος είναι ο άνθρωπος που προσπαθεί (συνήθως μάταια) να κάνει τις ιδέες του πράξη. Ο Έλληνας διανοούμενος είναι αυτός που προσπαθεί να βρει ιδέες για να δικαιολογήσει τις πράξεις του».
  • «Υπάρχει άραγε νεοέλληνας που να μην αμφισβητήθηκε ο ανδρισμός του; Και τώρα ας θυμηθούμε τις δύο συχνότερες νεοελληνικές βρισιές».

…Μερικοί μόνο απ’ τους πολλούς αφορισμούς, άλλοτε πνευματωδώς αστείους κι άλλοτε δυσκολοχώνευτα σοβαρούς, τους οποίους περιλαμβάνει αυτό το βιβλίο. Ένα απάνθισμα μικρών προτάσεων, που εξηγούν σε μεγάλο βαθμό τι στην ευχή σημαίνει να ‘σαι Έλληνας. Ή μάλλον, νεοέλληνας – Με μικρό «ν» φυσικά και χωρίς σαφή επαφή με τον παρελθόν, το οποίο θαυμάζεις χωρίς να το γνωρίζεις. Ένας καθρέφτης της ελληνικής πραγματικότητας, που ίσως κάπου κάπου να υπερβάλλει, μα στο σύνολό του κάνει ο,τι και κάθε καλοφτιαγμένος, τίμιος, ευσυνείδητος καθρέφτης: δείχνει την καθαρή αλήθεια. Είναι αυτός ο καθρέφτης που καθόλου δεν αρέσει στο μέσο νεοέλληνα. Γιατί δεν τον δείχνει ούτε Μεγαλέξανδρο, ούτε Ωνάση. Τον δείχνει Καραγκιόζη (ίσως με μικρό «κ», μιας που αυτός με το μεγάλο είναι μια μάλλον συμπαθητική φιγούρα)!

Γραμμένη πριν κάμποσα χρόνια (κοντά σαράντα αν δε γελιέμαι), η «δυστυχία» ταξίδεψε σ’ όλο τον κόσμο, έγινε μπεστ σέλλερ στη Γερμανία(!), βραβεύτηκε ως βιβλίο της χρονιάς σε Ισπανία, Χιλή και άλλες χώρες, γνώρισε τεράστια επιτυχία κι επέστρεψε, για να ξανατυπωθεί, να μας ξαναφέρει προ των ευθυνών μας, και να προβληματίσει όσους θέλουν (και μπορούν) να την ακούσουν.

Αυτό που στ’ αλήθεια αξίζει να αναφερθεί, είναι πως εκεί έξω, αυτοί που… κρέμονταν από δέντρα όταν χτίζαμε παρθενώνες, μπόρεσαν ν’ αναγνωρίσουν κάτι που, απογοητευτικοί απόγονοι των σκεπτόμενων προγόνων μας, εμείς δεν καταφέραμε να διακρίνουμε. Πως πρόκειται δηλαδή, για ένα βιβλίο βαθιά πατριωτικό! Ένα βιβλίο που, δεν θέλει να κολακέψει, αλλά να βελτιώσει. Δε θέλει να χαϊδέψει, αλλά να ξεμπροστιάσει. Ένα βιβλίο που μετράει την απόσταση ανάμεσα στο «είμαι» και στο «νομίζω». «Μια ερωτική εξομολόγηση από έναν απογοητευμένο εραστή» γράφει η Suddeutsche Zeitung της Γερμανίας. Δε νομίζω πως θα μπορούσε να περιγραφεί καλύτερα.

Τελικά, όπως γράφει ο ίδιος ο Δήμου στο επίμετρο της νέας έκδοσης: «Το βιβλίο αυτό δεν είναι μια χιουμοριστική συλλογή αφορισμών για τα ελαττώματα των Ελλήνων- αλλά μια πικρή περισυλλογή πάνω στην τραγική τους μοίρα που διασπάται ανάμεσα σε παρόν και παρελθόν, Βορρά και Νότο, Ανατολή και Δύση…»

Μια περισυλλογή (έρχομαι εγώ να συμπληρώσω) που πολλοί θα διαβάσουν, μερικοί θα καταλάβουν, ελάχιστοι θα την παραδεχτούν. Εύχομαι να κάνω λάθος ως προς αυτό το τελευταίο…

Tags: , , , , , , , , , , , ,