COP21: Μια ιστορική συμφωνία για τον πλανήτη

Σε κλίμα συγκίνησης ολοκληρώθηκε στις 5 Δεκεμβρίου στο Παρίσι το συνέδριο COP21 για την κλιματική αλλαγή. Πολλοί μίλησαν για μια ιστορικής σημασίας απόφαση που θα καθορίσει την τύχη του πλανήτη για τα επόμενα περίπου 100 χρόνια. Η συμφωνία αυτή αναμφίβολα επιτεύχθηκε στο κατάλληλο μέρος, μετά τα αλλεπάλληλα τρομοκρατικά χτυπήματα στο Παρίσι και την κατάλληλη στιγμή, στο τέλος του πιο θερμού έτους της ανθρωπότητας.

cop21

Το συνέδριο αυτό, ανήκει σε μια σειρά συνεδρίων με τίτλο COP (Conference of Parties) με το πρώτο να γίνεται το 1995. Ωστόσο, το εν λόγω ήταν το πρώτο με τέτοια, μαζική συμμετοχή και δημοσιότητα: γύρω στους 45,000 συμμετέχοντες, από τους οποίους οι μισοί ήταν επίσημοι αντιπρόσωποι οργανισμών/κυβερνήσεων. Συνολικά συμμετείχαν αντιπροσωπευόμενες 195 χώρες και επιχειρήσεις – κολοσσοί όπως η Google. Ανεξαρτήτως συμμετοχής, η ουσία είναι στο αποτέλεσμα: στο COP21 επιτεύχθηκε για πρώτη φορά μετά από 20 χρόνια διαπραγματεύσεων μια κοινώς αποδεκτή, νομικά δεσμευτική παγκόσμια συμφωνία για το κλίμα.

Σχετικά με τη διοργάνωση του συνεδρίου, το Περιβαλλοντικό Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών (UNEP) και ειδικότερα ο οργανισμός Climate Action Program αξίζουν τα εύσημα. Ο οργανισμός αυτός διαμεσολαβεί μεταξύ επιχειρήσεων, δημόσιων οργανισμών και κυβερνήσεων για να προωθήσει συμφωνίες υπέρ του περιβάλλοντος. Ακόμη, σκοπός του είναι να λειτουργήσει υπέρ της «πράσινης οικονομίας», δηλαδή οικονομικής ανάπτυξης και βιωσιμότητας με σεβασμό στο περιβάλλον. Διοργανώνοντας συνέδρια, δίνει την ευκαιρία σε όλους τους συμμετέχοντες φορείς να ανταλλάξουν ιδέες, να συζητήσουν καινοτομίες και να διαπραγματευτούν για τις δεσμεύσεις έκαστου.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα INDC (Intended Nationally Determined Contributions) που αποτελούν προτάσεις εθνικού επιπέδου για τη μείωση των εκπομπών του θερμοκηπίου και ενδυνάμωση του περιβάλλοντος που καταβάλλει κάθε χώρα ξεχωριστά. Η Ελλάδα, συμμετείχε ως μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης με INDC κοινό μεταξύ των μελών της. Συγκεκριμένα, όλα τα κράτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεσμεύτηκαν για 40% μείωση των εκπομπών θερμοκηπίων σε σχέση με το 1990 μέχρι το 2030. Σε αυτήν την κατεύθυνση θα γίνουν ρυθμίσεις στον τομέα της ενέργειας, της βιομηχανίας, της γεωργίας, των αποβλήτων και της διαχείρισης των δασικών εκτάσεων. Ωστόσο, αξίζει να σημειωθεί ότι η νομική δέσμευση για την τήρηση όλων των στόχων για όλα τα κράτη ήταν αδύνατη. Ακόμη, μετέωρη παραμένει η επικύρωση του τελικού κειμένου της συμφωνίας από όλες τις χώρες.

Ωστόσο, ο ενθουσιασμός είναι δικαιολογημένα υπαρκτός, αφού όλες οι χώρες συμφώνησαν από κοινού σε ένα κοινό πλαίσιο δράσης. Η υπογραφή της συμφωνίας, μάλιστα, συνοδεύτηκε από δάκρυα συγκίνησης των διοργανωτών Λοράν Φαμπιούς και Κριστιάνα Φιγκέρες. Ο πρόεδρος, δε, των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής και αρχηγός των Ηνωμένων Εθνών Μπαράκ Ομπάμα, μέσα στο διθυραμβικό λόγο του για τη συμφωνία, ανέφερε πως αποτελεί «την καλύτερη ευκαιρία για να σώσουμε τον πλανήτη μας».

Πέρα, όμως, από τις αντιδράσεις των πρωταγωνιστών μπροστά στις κάμερες, ας δούμε το περιεχόμενο της απόφασης που υπογράφηκε.

Η αξία αυτού του ιστορικού συνεδρίου συγκεντρώνεται στο βάρος της εξής απόφασης: Η θερμοκρασία του πλανήτη δεν πρέπει να αυξηθεί πάνω από 1.5oC μέχρι το 2100 σε σχέση με το 1990. Όπως συμφώνησαν όλοι οι συμμετέχοντες φορείς, η κλιματική αλλαγή είναι ένα πρόβλημα υπαρκτό, τεράστιο και συνεχώς αυξανόμενης έκτασης. Ακόμα και αν είναι αργά για την ανθρωπότητα να τη σταματήσει, μπορεί να λάβει μέτρα για να περιορίσει τις συνέπειες της.

Εκτός αυτού, μέχρι τα μισά του αιώνα, τίθεται ως στόχος η ισοστάθμιση του ποσού διοξειδίου του άνθρακα που εκπέμπεται με το ποσό που θα απορροφάται από τα δάση και τους ωκεανούς. Αυτό σημαίνει ότι με τη συνθήκη αυτή, θα επανέλθει το ισοζύγιο του άνθρακα και θα σταματήσει η συσσώρευσή του στην ατμόσφαιρα.

Τέλος αποφασίστηκε η παροχή 100 δισεκατομμυρίων δολαρίων από ανεπτυγμένες χώρες στις αναπτυσσόμενες, ώστε να μπορέσουν να καταπολεμήσουν και αυτές σε τοπικό επίπεδο την κλιματική αλλαγή. Σημειώνεται, ότι αυτή είναι μια από τις μεγαλύτερες ροές δημόσιου χρήματος στην ιστορία.

Σύμφωνα με προσομοιώσεις και τις προβλέψεις των επιστημόνων, εάν παραμείνει η υπάρχουσα περιβαλλοντική νομοθεσία, μέχρι το 2010 η θερμοκρασία του πλανήτη θα έχει αυξηθεί κατά τουλάχιστον 4oC. Μέχρι στιγμής, οι εκπομπές της ανθρωπότητας έχουν προκαλέσει αύξηση της θερμοκρασίας κατά 0.85oC, αύξηση που αν και φαίνεται αμελητέα, έχει προκαλέσει την απώλεια της μισής έκτασης των μόνιμων πάγων της Αρκτικής και εκατομμυρίων στρεμμάτων δασών από ασθένειες.

Πρέπει να καταλάβουμε, ότι το κακό που έχει γίνει στον πλανήτη, μπορεί να ανακληθεί μόνο με πολλή προσπάθεια και υπομονή. Πράγματι, ακόμα και αν σταματούσαν αύριο οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, η θερμοκρασία του πλανήτη, θα συνέχιζε να αυξάνει κατά 0.5oC κάθε χρόνο. Η κλιματική αλλαγή δεν είναι ένα φαινόμενο απότομο ή ραγδαίο, αλλά σταδιακό και συνεχές. Ίσως αυτή είναι η αιτία που γίνεται δύσκολα αντιληπτό από το σύγχρονο άνθρωπο. Επίσης, αυτός είναι και ο λόγος που απαιτείται συντονισμένη δυναμική πολιτική και κοινωνική βούληση, με υπόδειγμα τις διαπραγματεύσεις του COP12.

Γιώργος Ψαρέλλης

Tags: , , , , , ,