Χορτοφαγία: Πρόσκαιρη τάση ή αναθεώρηση της διατροφής;

Εν έτει 2015, κάθε παρέα έχει και από έναν/μια χορτοφάγο. Μερικοί το αντιμετωπίζουν σατιρικά ως μια υποσυνείδητη προσπάθεια αυτοπροβολής. Άλλοι πάλι, θεωρούν τη χορτοφαγία μια συνετή επιλογή, μια δήλωση αυτοσυγκράτησης και σεβασμού στο σώμα και στη φύση. Πέρα από τις κοινωνικές ή ψυχολογικές αιτίες μιας τέτοιας επιλογής, χρήσιμη είναι και μια σκοπιά επιστημονική, τεκμηριωμένη και νηφάλια.

Καταρχάς ας ξεκαθαρίσουμε ότι δεν ακολουθούν όλοι οι «χορτοφάγοι» την ίδια διατροφή. Οι καθαρά χορτοφάγοι (vegetarian) απέχουν από το κρέας κάθε ζωντανού οργανισμού. Οι vegans απέχουν και από τα προϊόντα ζωικής προέλευσης (αυγά, γάλα, τυρί κλπ). Οι pescitarians ακολουθούν τη διατροφή των vegetarians, με την εξαίρεση ότι τρώνε ψάρια και θαλασσινά. Τέλος υπάρχουν οι ωμοφάγοι που τρώνε ωμά λαχανικά, φρούτα και καρπούς. Όλοι οι παραπάνω συμφωνούν στο εξής: το κρέας είναι ανεπιθύμητο.

χορτοφαγια

Οι υπέρμαχοι της χορτοφαγίας προτάσσουν τα οφέλη της υγείας. Πράγματι, πολλές ασθένειες (καρδιαγγειακές παθήσεις, καρκίνος κ.α.) συνδέονται άμεσα με την υπέρμετρη κατανάλωση κρέατος. Η χορτοφαγική διατροφή, εν αντιθέσει, περιέχει πολλές φυτικές ίνες, αντιοξειδωτικά, καλά λίπη, λίγα λιπαρά και καθόλου χοληστερόλη. Επίσης, η χορτοφαγία είναι μια ασφαλής, μη στερητική δίαιτα και λύση στη μάστιγα της παχυσαρκίας. Συν αυτοίς, πολλές έρευνες υπόσχονται στους χορτοφάγους μακροζωία.

Επίσης, από ανθρωπολογικής άποψης, ο άνθρωπος άρχισε μόλις πρόσφατα (πριν από 10.000 χρόνια) να προσθέτει στη διατροφή του κρέας. Γι’ αυτό, τα χέρια του είναι σχεδιασμένα για να συλλέγουν φρούτα και λαχανικά, το έντερο ιδανικό για χορτοφαγία, η οδοντοστοιχία του διαφέρει αρκετά από των σαρκοφάγων ζώων, ενώ το σάλιο του περιέχει ένζυμα για τη διάσπαση του αμύλου.

Ενδιαφέροντα επιχειρήματα υπάρχουν και στην αντίθετη πλευρά. Πως μπορεί ο άνθρωπος να είναι χορτοφάγος χωρίς το βασικό ένζυμο διάσπασης της κυτταρίνης (βασικό συστατικό μερών κάθε φυτού). Πράγματι, το εν λόγω ένζυμο, η κυτταρολάση είναι κοινή σε όλους τους χορτοφάγους οργανισμούς, αλλά όχι στον άνθρωπο. Επίσης, όσοι χορτοφάγοι δεν καταναλώνουν ψάρια, χάνουν μια πολύτιμη πηγή ωμέγα-3. Ένα άλλο ισχυρό επιχείρημα είναι η Βιταμίνη Β12 ή αλλιώς κοβαλαμίνη. Η συγκεκριμένη βιταμίνη είναι απαραίτητη για τη λειτουργία του νευρικού συστήματος, και μπορεί να βρεθεί σχεδόν αποκλειστικά στο κρέας. Οι χορτοφάγοι, ακόμα και επίσημα (Vegetarian Research Group, UK Vegan Society), παραδέχονται την αναγκαιότητα λήψης συμπληρωμάτων διατροφής Β12. Συνεπώς, πως μπορεί ο άνθρωπος να είναι από τη φύση του χορτοφάγος;

Προφανώς κανείς μας δεν είναι σε θέση να πάρει ξεκάθαρη θέση, παρά μόνο οι ειδήμονες της διατροφολογίας. Όσο, λοιπόν, η χορτοφαγία ανάγεται σε κοινωνικό debate, η επιστημονική κοινότητα τείνει προς την απάντηση: η λύση μάλλον βρίσκεται στη μέση. Σύμφωνα με έρευνες, την καλύτερη επιλογή κάνουν μια μερίδα «απότακτων» χορτοφάγων που λέγονται flexitarians. Αυτοί, ακολουθούν χορτοφαγική δίαιτα κατά βάση, ωστόσο περιστασιακά καταναλώνουν μικρές ποσότητες κρέατος ή ψαριού. Με αυτόν τον τρόπο λαμβάνουν όλες τις απαραίτητες βιταμίνες χωρίς συμπληρώματα.

Υπό μια διαφορετική οπτική, οι έρευνες έδειξαν προς την κατεύθυνση της Μεσογειακής διατροφής, απορρίπτοντας τόσο το άκρο της αυστηρής χορτοφαγίας όσο και το άκρο της υπέρμετρης κρεατοφαγίας. Για μια ακόμη φορά, η μέση λύση αποδεικνύεται η καλύτερη. Εν τέλει, όπως λέει η γνωστή παροιμία, «πρέπει να τρώμε για να ζούμε και όχι να ζούμε για να τρώμε».

Γιώργος Ψαρέλλης

Tags: , , , , ,