Καταστροφή χημικών όπλων στη Μεσόγειο

Έντονες αντιδράσεις έχει προκαλέσει η απόφαση να καταστραφούν χημικά όπλα προερχόμενα από οπλοστάσια της Συρίας πάνω σε πλοίο στα μέσα της Μεσόγειου. Συγκεκριμένα, θα επιστρατευθεί το πλοίο MV Cape Ray των Ηνωμένων Πολιτειών για να παραλάβει τα χημικά από την Ιταλία, τα οποία θα έχουν φτάσει προηγουμένως από τη Συρία, για να καταστραφούν σε διεθνή ύδατα μεταξύ Μάλτας και Κρήτης. Το συγκεκριμένο πλοίο έχει συστήματα «υδρόλυσης» στο κατάστρωμά του, σχεδιασμένα ειδικά για την καταστροφή χημικών όπλων, αν και οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν έχουν πραγματοποιήσει ξανά καταστροφή χημικών όπλων στη θάλασσα.Σημειώνεται ότι στη διαδικασία συμμετέχουν ενεργά 7 χώρες ενώ χρηματοδοτούν άλλες 14. Ακόμη, χημικά όπλα μικρότερης επικινδυνότητας θα μεταφερθούν στην Αγγλία για εξουδετέρωσή τους σε εργοστάσιο.

ydrolisi

Το θέμα έχει λάβει σημαντικές πολιτικές διαστάσεις: κάτοικοι της Κρήτης διαμαρτύρονται έντονα σε ξένες εφημερίδες, οι κάτοικοι της Γαύδου απειλούν με αποχή από τις επικείμενες Ευρωεκλογές ενώ τη Μεγάλη Τετάρτη κατατέθηκε μήνυση στην Εισαγγελία Πρωτοδικών Αθηνών από σώμα πολιτών. Οι διαμαρτυρόμενοι φοβούνται τις επιπτώσεις στο θαλάσσιο περιβάλλον και στο ευαίσθητο μεσογειακό οικοσύστημα. Η επιστήμη καλείται να διαχωρίσει τις φωνές πανικού από τις φωνές της λογικής και να ερευνήσει για πιθανές δικλείδες ασφαλείας, ώστε να διεκπεραιωθεί αυτή η απαραίτητη διαδικασία χωρίς αντιδράσεις.

Από την πλευρά της Χημείας, η κύρια ουσία που θα καταστραφεί ονομάζεται εμπειρικά «mustard gas» [ή επισήμως δι-(2-χλωρο-αιθύλο)- σουλφίδιο]. Η ουσία αυτή χαρακτηρίζεται από υψηλή τοξικότητα στον άνθρωπο, αφού με άμεση επαφή με το δέρμα προκαλεί πολλαπλές φλεγμονές και τελικά το θάνατο. Για την καταστροφή τέτοιων ουσιών ακολουθούνται κυρίως δύο χημικές διεργασίες: αποτέφρωση και χημική εξουδετέρωση. Με την πρώτη μέθοδο, τα επικίνδυνα συστατικά (όπως και τα εξαρτήματα που τα περιέχουν) καταστρέφονται εντελώς μέσω υψηλών θερμοκρασιών. Με τη δεύτερη μέθοδο, οι τοξικές ουσίες αδρανοποιούνται μέσω χημικής αντίδρασης (συνήθως με θερμό υδατικό διάλυμα καυστικού νατρίου και χλωρίνη).

Στη συγκεκριμένη περίπτωση, έχει επιλεχθεί ο δεύτερος τρόπος (χημική εξουδετέρωση) και ο κύριος λόγος που γίνεται σε θαλάσσια περιοχή , είναι η χρήση του θαλασσινού νερού. Μετά την αδρανοποίηση των τοξικών, το νερό θα ανακυκλωθεί επιστρέφοντας στη θάλασσα. Αυτό ακριβώς το γεγονός είναι η αιτία των αντιδράσεων, αφού, αν το νερό δεν καταστεί εντελώς ασφαλές πριν την ανακύκλωσή του, τότε η Μεσόγειος θα μολυνθεί με τοξικά ύδατα, ικανά να βλάψουν το θαλάσσιο οικοσύστημα. Αντίστοιχο πρόβλημα έχει δημιουργηθεί στη Βαλτική θάλασσα, όπου είχαν αποτεθεί μεγάλες ποσότητες mustard gas (χωρίς εξουδετέρωση )μετά το δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο. Εκεί οι ειδικοί παρατήρησαν θάνατο μέρους της θαλάσσιας πανίδας, γενετικές μεταλλάξεις και μολύνσεις ανθρώπων από κατανάλωση ψαριών.

Ο κίνδυνος βέβαια είναι προφανώς ανύπαρκτος μετά τη χημική αδρανοποίηση των χημικών, αρκεί αυτή να είναι πλήρης. Γίνεται κατανοητό, λοιπόν, ότι η επιστήμη παρέχει τους κατάλληλους τρόπους και ότι το πρόβλημα ανάγεται στην εφαρμογή αυτών. Την αντίληψη αυτή επιβεβαιώνει και Καθηγητής Δικαίου και Πολιτικής της Τεχνολογίας του ΜΙΤ : « Στη διαδικασία αυτή οφείλουν να παρευρίσκονται άτομα που θα διασφαλίζουν τη σωστή καταστροφή των χημικών, όπως έμπιστοι εκπρόσωποι μη κυβερνητικών οργανώσεων και έμπειροι επιστήμονες του ακαδημαϊκού χώρου. Η τεχνογνωσία υπάρχει, αρκεί να χρησιμοποιηθεί σωστά και να μη γίνουν εκπτώσεις στην ασφάλεια» .

Ας φροντίσουν λοιπόν οι αρμόδιοι να γίνει η καταστροφή των χημικών όπλων υπό τις κατάλληλες συνθήκες θέτοντας ως αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα την προστασία του οικοσυστήματος της Μεσογείου.

Γιώργος Ψαρέλλης

Tags: , , , , , , , , ,