ΤΟ ΤΡΙΤΟ ΡΑΪΧ

trito_raichΤΟ ΤΡΙΤΟ ΡΑΪΧ, Του Roberto Bolano, εκδόσεις ΑΓΡΑ

Στις 20 Αυγούστου απροσδιορίστου έτους (αν και το μυθιστόρημα γράφτηκε το 1989 και μάλλον εκεί θα πρέπει να τοποθετήσουμε χρονολογικά την ιστορία), ξεκινά το ημερολόγιο των διακοπών του Ούντο Μπέργκερ. Τίποτα το ιδιαίτερο δεν αξίζει ν’ αναφέρουμε για το παρελθόν του νεαρού Γερμανού, πλην του ότι ο Ούντο τυγχάνει (καθόλου τυχαία) πρωταθλητής Γερμανίας στο επιτραπέζιο παιχνίδι «Τρίτο Ράιχ». Αξίζει ωστόσο ν’ αναφέρουμε κάμποσα πράγματα για τις ίδιες τις διακοπές, αφού θα είναι οι πρώτες του διακοπές με την αρραβωνιαστικιά του (Ίνγκεμποργκ), και μάλιστα στο ξενοδοχείο Ντελ Μαρ της Κόστα Μπράβα στην Ισπανία. Ένα ξενοδοχείο που ζωντανεύει κάμποσες αναμνήσεις του Ούντο, τόσο το ίδιο, όσο και η ιδιoκτήτης του, η μυστηριώδης και γοητευτική φράου Έλζε. Όλα ξεκινούν όμορφα, με θάλασσα, έρωτα και ντίσκο για το νεαρό ζευγάρι, μέχρι που γνωρίζονται μ’ άλλο ένα ζευγάρι Γερμανών (τους οποίους ο Ούντο δε συμπαθεί ιδιαίτερα), καθώς και με μερικούς αρκετά παράξενους ντόπιους, το Λύκο, το Αρνί και τον Καμένο.

Τον Καμένο που παρά το παραμορφωμένο δέρμα του, ασκεί μια παράξενη έλξη στον πρωταγωνιστή, που επιδιώκει να του μάθει «Τρίτο Ράιχ» και κάπως έτσι αρχίζουν να παίζουν. Ο Καμένος ξεκινά με αβέβαια αρχάρια βήματα, μα γρήγορα καταφέρνει να μάθει, και γιατί όχι, ν’ απειλήσει τον πρωταθλητή Γερμανίας. Και χωρίς ξεκάθαρη αιτία, αυτή η «απειλή», παίρνει στο μυαλό του Ούντο πολύ μεγαλύτερες προεκτάσεις απ’ όσες δικαιολογεί το διακύβευμα ενός επιτραπέζιου. Δικαιολογημένα ή όχι, ο Ούντο νιώθει το θάνατο να τον περιτριγυρίζει, κι ενώ βλέπει την Ίνγκεμποργκ ν’ απομακρύνεται και τις μεραρχίες του να χάνουν έδαφος, αντιλαμβάνεται πως έχει παγιδευτεί σ’ ένα στρόβιλο ονείρων και σκέψεων που δεν μπορεί να πει με βεβαιότητα πια αν αποτελούν προϊόντα μιας ζοφερής πραγματικότητας, ή μιας τρέλας που έχει αρχίσει να δαγκώνει το μυαλό του.

Ο αδικοχαμένος (μόλις στα πενήντα του χρόνια) Ρομπέρτο Μπολάνιο, μας στέλνει μετά θάνατον (αφού το «Τρίτο Ράιχ» βρέθηκε στο αρχείο του και πιθανώς δεν έχει περάσει καν από διόρθωση) ένα μυθιστόρημα καφκικών αποχρώσεων, και παράλληλα ένα βλέμμα στα πιο απλά, μα και πιο τρομακτικά σημεία του ανθρώπινου μυαλού. Εκεί που ο φόβος, η ανάγκη, ο πόθος ή ο τρόμος, βρίσκουν φωλιά και πρόσφορο έδαφος για να μεγαλώσουν και να κυριεύσουν ολόκληρο το νου ενός ανθρώπου. Εκεί όπου μια απλή παρτίδα «Τρίτου Ράιχ», μπορεί να γίνει πολύ μα πολύ σοβαρή υπόθεση, σχεδόν ζήτημα ζωής και θανάτου.

H μεγάλη πρόκληση για το Μπολάνιο, ήταν μέσα απ’ την αδιαμφισβήτητη τέχνη του στο χειρισμό της γλώσσας, να καταφέρει να εισάγει αυτή την αποπνικτική ατμόσφαιρα στην οποία κυριαρχεί το παράλογο, σ’ ένα μέρος ξεκούρασης και διασκέδασης όπως ένα καλοκαιρινό θέρετρο. Ήταν μια πρόκληση στην οποία ο συγγραφέας ανταποκρίθηκε εξαιρετικά, ενώ η επιλογή του να δώσει στο μυθιστόρημα τη μορφή ημερολογίου, ήταν απόλυτα εύστοχη, αφού με τον τρόπο αυτό η ένταση κρατιέται σε τεντωμένο σκοινί, μιας και ούτε ο ίδιος ο αφηγητής δε γνωρίζει τι θα του συμβεί την επόμενη μέρα.

Τέλος, νομίζω πως αξίζει ν’ αναφερθεί ο,τι το «Τρίτο Ράιχ» καταφέρνει να είναι εύκολο κι ενδιαφέρον, χωρίς να δίνει καμία απολύτως πληροφορία για τον τρόπο με τον οποίο παίζεται το παιχνίδι. Και η πληροφορία δεν δίνεται, επειδή ακριβώς είναι άχρηστη, παρότι μεγάλο μέρος του βιβλίου αποτελεί η ίδια η παρτίδα. Και είναι αυτή, άλλη μια μεγάλη πρόκληση που στέφθηκε από επιτυχία για τον Χιλιανό συγγραφέα.

Ηλίας Γεροντόπουλος

Tags: , , ,