Το ελληνικό Brain Drain και ο ΟΑΕΔ

Διάβασα πρόσφατα ένα άρθρο στη The Wall Street Journal σχετικά με το τι σημαίνει να είσαι Έλληνας του εξωτερικού: καλείσαι να είσαι πρεσβευτής της χώρας σου, να αμύνεσαι, να είσαι ειδικός και πλήρως ενημερωμένος γνώστης για τα τεκταινόμενα στη πατρίδα, αλλά και να απολογείσαι για αυτά, όλα την ίδια στιγμή (“A Greek Abroad: Ambassador, Defender, Expert, Apologist”, MatinaStevis). Οι Έλληνες σχεδόν πάντα είχαν κάποια διαφορετική αντιμετώπιση, για διαφορετικούς λόγους βέβαια κάθε φορά, άλλοτε καλή και άλλοτε κακή. Τα τελευταία χρόνια φυσικά, συνήθως αντιμετωπίζεται κάπως πιο υποτιμητικά ή με κάποια υποψία. Πάντα παρατηρείται μία πιο θετικά ή πιο αρνητικά προσκείμενη αντιμετώπιση ορισμένες φορές ανάλογα με τη καταγωγή του άλλου. Για έναν Έλληνα όμως είναι λίγο πιο διαφορετικό… Κι αυτό γιατί ξαφνικά όλη η Ευρώπη διαβάζει, ακούει ή βλέπει ειδήσεις παρουσιαζόμενες με αρνητικό νόημα για τους ίδιους σε καθημερινή βάση.

meletakiiii

Την ίδια στιγμή όμως, υπάρχει και μια άλλη πλευρά: τα τελευταία χρόνια παρατηρούμε ένα συνεχώς αυξανόμενο braindrain (εκροή εγκεφάλων σε ελεύθερη μετάφραση) Ελλήνων που μεταναστεύουν, πολλοί από αυτούς διαπρέπουν και αρκετοί, ενώ φεύγουν αρχικά για σπουδές, καταλήγουν να μένουν όλη τους τη ζωή στο εξωτερικό. Σε πρόσφατες έρευνες λέγεται ότι ο αριθμός των νέων επιστημόνων και απόφοιτων που έχουν φύγει στο εξωτερικό υπολογίζεται στους 180.000 με 200.000, ενώ οι Έλληνες ανήκουν σχεδόν στο 3% των κορυφαίων επιστημόνων με τους περισσότερους να δηλώνουν κάτοικοι εκτός Ελλάδας (πηγή: Bloomberg, AthensVoice).

Ακούω πολύ συχνά από αρκετούς, μεταξύ των οποίων και καθηγητές που είχα να προσπαθούν να μας αποθαρρύνουν να φύγουμε και να «κάτσουμε εδώ να παλέψουμε». Αυτό το «να παλέψουμε» ποτέ δεν το κατάλαβα βέβαια. Για να παλέψεις, πρέπει να υπάρχει κάποιος στόχος, το κυριότερο, κάποιος εχθρός και, στη δική μας περίπτωση, ομαδικότητα, εκτός αν ο πληθυντικός που χρησιμοποιούσαν ήταν απλώς πληθυντικός ευγενείας και στη πραγματικότητα πρέπει να παλέψει ο καθένας μόνος του. Ποιον ακριβώς να παλέψουμε όμως; Εναντίον ποιου; Τη κρίση; Τη «κατάσταση»; Τι μορφή έχουν αυτά για να τα παλέψουμε; Ή εναντίον των παλαιότερων, συμπεριλαμβανομένων των γονιών και των καθηγητών που μας τα λένε; Το να αποφασίσεις να μείνεις στην Ελλάδα είναι μία επιλογή και μία προσπάθεια- πολύ δύσκολη μάλιστα- αλλά όχι πάλη. Όπως πολύ δύσκολη επιλογή και προσπάθεια είναι η απόφαση να μετακομίσει κανείς στο εξωτερικό.

Ακόμη και οι σπουδές δεν είναι μία εύκολη απόφαση διότι υπάρχει ολόκληρη συλλογιστική πορεία και γεγονότα που οδηγούν κάποιον στην απόφαση να φύγει, χωρίς να ξέρει πραγματικά πότε θα γυρίσει. Μπορεί να έχει γίνει μόδα το MBA σε πανεπιστήμια του Λονδίνου ή της Ολλανδίας, αλλά το πραγματικό braindrain συμπεριλαμβάνει πολλά παραπάνω από αυτό. Συμπεριλαμβάνει πολλά όνειρα και πολλές ελπίδες τα οποία ίσως να μην μπορούν να πραγματοποιηθούν στην Ελλάδα. Κι αυτό όχι γιατί κάποιος δεν προσπάθησε αρκετά να πραγματοποιήσει αυτό που ήθελε, αλλά γιατί μπορεί να θέλει να ασχοληθεί με επιστήμες και ειδικότητες που εδώ πεισματικά δεν εξελίσσονται ή γιατί το ταλέντο αντιμετωπίζεται ως απειλή από τους άλλους και όχι ως ευκαιρία για πρόοδο. Γιατί οι ίδιοι που μας λένε «μη φεύγετε» ή «γυρίστε πίσω» προσφέρουν εθελοντική εργασία σε προγράμματα του ΟΑΕΔ ή απλήρωτη εργασία ως βοηθός καθηγητή ή δικηγόρου έχοντας κορνιζάρει μέχρι και μετα-διδακτορικό. Το να μεταναστεύσει κανείς δεν είναι εύκολο πράγμα, ποτέ δεν ήταν και ποτέ δεν θα γίνει. Όπως και το να μείνει κανείς σπίτι του θέλοντας να προσπαθήσει να επιτύχει κάτι διαφορετικό. Και τα δύο έχουν δυσκολίες. Το θέμα είναι να έχει κανείς αυτογνωσία, να ξέρει τι θέλει, τι αντέχει και να το προσπαθήσει.

Tags: , , , , , , , , , , , , , ,