Ο Παρθενώνας στην Ε.Ε. και στην UNESCO

parthenonas

Αγαπητοί φίλοι μετά από διακοπή κάποιων μηνών επιστρέφω στην παρέα της UniversityPress, και με τη σειρά μου σας εύχομαι καλή ακαδημαϊκή χρονιά.

Θα ξεκινήσω αυτήν τη νέα σεζόν γράφοντας λίγα λόγια για τις εξελίξεις ενός θέματος για το οποίο εργάζομαι τα τελευταία τρία χρόνια: την Επιστροφή των Μαρμάρων του Παρθενώνα από το Βρετανικό Μουσείο του Λονδίνου. Έχουμε μιλήσει ξανά για το ζήτημα αυτό, αλλά κάποιες συγκεκριμένες εξελίξεις του τελευταίων μηνών με κάνουν να επανέλθω.

Για πολλούς η επανένωση των Μαρμάρων είναι υπόθεση ξεχασμένη και συζήτηση ακαδημαϊκή. Τα πράγματα όμως δεν είναι έτσι. Ή τουλάχιστον γίνεται το παν δυνατό για να μην είναι έτσι.

Στον αγώνα για την επιστροφή ρίχνονται σημαντικές προσωπικότητες διεθνούς βεληνεκούς, κυρίως από το εξωτερικό. Όντας μέλη της Διεθνούς Επιτροπής για την Επιστροφή των Μαρμάρων, καθηγητές, αρχαιολόγοι, επιστήμονες θετικών επιστημών, ιστορικοί κ.ά. πιέζουν προς κάθε κατεύθυνση για την επιστροφή των κλεμμένων τμημάτων του Παρθενώνα.

Στο πλαίσιο της παραπάνω πίεσης που ασκείται, διοργανώθηκε στις 15.10 στρογγυλή τράπεζα στις Βρυξέλλες, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, πρωτοβουλία της Ελβετικής Επιτροπής για την Επιστροφή και της Ευρωβουλευτού Ρ. Κράτσα, με τίτλο «Η επανένωση των Μαρμάρων του Παρθενώνα: ένα Ευρωπαϊκό Ζήτημα». Η συγκεκριμένη εκδήλωση, πέραν του ότι συγκέντρωσε πολλά και σημαίνοντα πρόσωπα με θεσμικό ρόλο στα ευρωπαϊκά όργανα, αποτέλεσε την πρώτη ουσιασιαστικά προσπάθεια παρουσίασης του ζητήματος στο πλαίσιο των Ευρωπαϊκών Θεσμών.

Τα εργαλεία στα πλαίσια της Ε.Ε. για νομική δράση υπέρ της Επιστροφής δεν υπάρχουν στην παρούσα στιγμή. Ωστόσο, όπως δήλωσε και η Ελληνίδα Ευρωβουλευτής Κράτσα: «Τώρα είναι η στιγμή να προετοιμάσουμε το ευρωπαϊκό κοινό ώστε τη στιγμή που θα μας δοθούν τα εργαλεία να είναι όλοι έτοιμοι να ταχθούν υπέρ μας». Είναι γνωστό, ωστόσο, ότι κύκλοι των Ελλήνων ευρωβουλευτών δεν κρύβουν τον προβληματισμό τους για τυχόν σύνδεση του θέματος με την ελληνική προεδρία της Ε.Ε. το πρώτο εξάμηνο του 2014. Το έδαφος δεν είναι γόνιμο για αναγωγή του ζητήματος σε πρωτεύον κατά την Προεδρία, λένε. Πρέπει να ακολουθηθεί ήπια πολιτική πίεση, και έχουν δίκιο.

Ωστόσο, παρότι η Ε.Ε. ακόμα δεν έχει δυνατότητες δράσης, στα πλαίσια της UNESCO οι εξελίξεις τρέχουν και σε πρώτη φάση είναι θετικές. Η Ιρίνα Μπόκοβα είναι η Γεν. Γραμματέας του Οργανισμού. Τον περασμένο Ιούλιο συναντήθηκε με τον Έλληνα Υπουργό Πολιτισμού, Π. Παναγιωτόπουλο, ο οποίος της ζήτησε να εκκινήσει στα πλαίσια της UNESCO τις διαδικασίες διαμεσολάβησης μεταξύ των δύο κρατών, Ελλάδας και Η.Β. Πράγματι, για πρώτη φορά στην ιστορία ο θεσμός της διαμεσολάβησης για επίλυση πολιτιστικής διαφοράς θα λάβει χώρα, μιας και η Γεν. Γραμματέας Μπόκοβα απέστειλε επιστολή προς τον Βρετανό Υπουργό Εξωτερικών, την Βρετ. Υπουργό Πολιτισμού και τον Διευθυντή του Βρετανικού Μουσείου, ώστε άπαντες να ενημερωθούν για την ενεργοποίηση της διαδικασίας και να τη δρομολογήσουν. Επόμενο στάδιο και πολύ ιδιαίτερης σημασίας η δεθνής Διακυβερνητική Διάσκεψη της UNESCO το Νοέμβριο στο Παρίσι, όπου η ελληνική αποστολή θα πρέπει να προετοιμάσει το διπλωματικό έδαφος για την επικείμενη διαπραγμάτευση.

Όλα ανοιχτά, λοιπόν. Πρέπει όλοι όσοι εμπλέκονται με κάθε τρόπο στις διαδικασίες επί του θέματος, να είναι προσεκτικοί και να συμπράξουν προς την κατεύθυνση της διαμεσολάβησης. Είναι μια μεγάλη ευκαιρία, εφόσον και η άλλη πλευρά συμφωνήσει να καθήσει στο τραπέζι, να πάμε ένα βήμα παραπέρα. Ο Βρετανός δημοσιογράφος Χένρι Πόρτερ παρατήρησε σωστά και μεταφορικά στις Βρυξέλλες ότι η περίπτωση των Ελγίνειων Μαρμάρων «είναι σαν να βλέπεις κάποιον πίνακα της Αναγέννησης σε σπίτι φίλου που ξέρεις ότι τον έχει κλέψει». Το παγκόσμιο σύμβολο του Παρθενώνα πρέπει να επανενωθεί. Αυτή η προσπάθεια είναι συλλογική για την ενότητα ενός μνημείου παγκόσμιας κληρονομιάς.

Βαγγέλης Μπατιστάτος

22/10/2013

Tags: , , , , , ,