Οι γνωστοί άγνωστοι: Οδυσσέας Ελύτης

Αντίγραφο από odysseas_elitisΟ ναυτίλος της Ελλάδας, ο ένας από τους δύο νομπελίστες μας, ο ποιητής που συνδέθηκε όσο κανείς άλλος με το γαλάζιο του Αιγαίου μας, με τα νησιά μας και τον έρωτα. Ο ποιητής του “Άξιον Εστί” , ο ποιητής που διαβάζεται ακόμα κι από τα παιδάκια. Άλλοι τον αγαπούν, άλλοι τον μισούν. Ποιος είναι ο Οδυσσέας Ελύτης;

Γεννήθηκε στις 2 Νοεμβρίου του 1911 στο Ηράκλειο και το πραγματικό του επώνυμο ήταν Αλεπουδέλλης. Το 1914 η οικογένειά του εγκαταστάθηκε στην Αθήνα. Τον Νοέμβριο του 1920, μετά την πτώση του Ελ. Βενιζέλου, η οικογένειά του αντιμετώπισε διώξεις, εξαιτίας της προσήλωσής της στις βενιζελικές ιδέες. Ο ίδιος ο Βενιζέλος είχε στενές σχέσεις με την οικογένεια και είχε φιλοξενηθεί συχνά στην οικία της. Εκτός από την ενασχόλησή του με τη λογοτεχνία, ασχολήθηκε ενεργά με ορειβατικές εκδρομές και στράφηκε στον αθλητισμό.Την Άνοιξη του 1927 μία υπερκόπωση και μία αδενοπάθεια τον ανάγκασαν να εγκαταλείψει τις φίλαθλες τάσεις του. Ακολούθησαν ελαφρά συμπτώματα νευρασθένειας και περίπου την ίδια περίοδο στράφηκε οριστικά προς τη λογοτεχνία.

Το καλοκαίρι του 1928 πήρε το απολυτήριο του γυμνασίου. Κάτω από την επίδραση της λογοτεχνικής του στροφής, παραιτήθηκε από την πρόθεση να ασχοληθεί με τη χημεία και το 1930 εγγράφηκε στη Νομική Σχολή Αθηνών. Όταν το 1933 ιδρύθηκε η Ιδεοκρατική Φιλοσοφική Ομάδα στο πανεπιστήμιο, ο Ελύτης ήταν ένας από τους εκπροσώπους των φοιτητών. Με ενθουσιασμό συνέχισε παράλληλα τις περιπλανήσεις του στην Ελλάδα.

Η δημοσίευση των πρώτων ποιημάτων του έγινε στα Νέα Γράμματα τον Νοέμβριο του 1935. Ο Ελύτης δημοσίευσε επίσης μεταφράσεις ποιημάτων του Ελυάρ. Το 1936, στην «Α΄ Διεθνή Υπερρεαλιστική Έκθεση των Αθηνών», ο Ελύτης παρουσίασε ζωγραφικούς πίνακες με την τεχνική του collage. Το 1939 εγκατέλειψε οριστικά τις νομικές σπουδές και, μετά από αρκετές δημοσιεύσεις ποιημάτων του σε περιοδικά, τυπώθηκε η πρώτη του ποιητική συλλογή με τίτλο Προσανατολισμοί. Τον επόμενο χρόνο, μεταφράστηκαν για πρώτη φορά ποιήματά του σε ξένη γλώσσα, όταν ο Samuel Baud Bovy δημοσίευσε ένα άρθρο για την ελληνική ποίηση στο ελβετικό περιοδικό Formes et Couleurs.

Στον πόλεμο του 1940 συμμετείχε ενεργά ως ανθυπολοχαγός και το μέτωπο τον ενέπνευσε για πολλά από τα έργα του. Το 1953 ανέλαβε για έναν χρόνο τη Διεύθυνση Προγράμματος του Ε.Ι.Ρ. Στο τέλος του έτους έγινε μέλος της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Πολιτισμού και μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Θεάτρου Τέχνης Κάρολος Κουν. Το 1958, μετά από δεκαπενταετή περίοδο ποιητικής σιωπής, δημοσιεύτηκαν αποσπάσματα από το Άξιον Εστί στην Επιθεώρηση Τέχνης. Το έργο εκδόθηκε τον Μάρτιο του 1960 από τις εκδόσεις Ίκαρος. Λίγους μήνες αργότερα απέσπασε για το Άξιον Εστί το Α΄ Κρατικό Βραβείο Ποίησης. Το 1964 ξεκίνησε η ηχογράφηση του μελοποιημένου Άξιον Εστί από τον Μ.Θεοδωράκη, ενώ η συνεργασία του Ελύτη με τον συνθέτη είχε ξεκινήσει ήδη από το 1961.

Το 1978 αναγορεύτηκε επίτιμος διδάκτορας της Φιλοσοφικής Σχολής του Α.Π.Θ., ενώ το 1979 τιμήθηκε με το Νόμπελ Λογοτεχνίας. Την απονομή του Νόμπελ ακολούθησαν τιμητικές διακρίσεις, η αναγόρευσή του σε επίτιμο διδάκτορα του Πανεπιστημίου της Σορβόνης, η ίδρυση έδρας νεοελληνικών σπουδών με τίτλο “Έδρα Ελύτη” στο πανεπιστήμιο Rutgers του Νιου Τζέρσευ, καθώς και η απονομή του αργυρού μεταλλίου Benson από τη Βασιλική Φιλολογική Εταιρεία του Λονδίνου. Πέθανε στις 18 Μαρτίου του 1996 από ανακοπή καρδιάς στην Αθήνα.

Θα κλείσω το άρθρο με τον αγαπημένο μου στίχο του: “ Η 9 το πρωί σαν περγαμόντο”.

Ιωάννα Λιούτσια

Tags: , , , , ,