ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΝΟΜΠΕΛ: Albert Camus – βραβείο Νόμπελ 1957

Η Πανούκλα

Albert Camus – βραβείο Νόμπελ 1957

O Αλμπέρ Καμύ, γεννήθηκε το Νοέμβριο του 1913 στο Μοντοβί της Αλγερίας. Υπήρξε μυθιστοριογράφος, δοκιμιογράφος, θεατρικός συγγραφέας, διασκευαστής, σκηνοθέτης και ηθοποιός. Αποτέλεσε οπωσδήποτε ένα από τα μεγαλύτερα πνεύματα του εικοστού αιώνα, και μια απ’ τις πιο σπουδαίες προσωπικότητες της ευρωπαϊκής λογοτεχνίας.

albert-camus

Μεγάλωσε ουσιαστικά χωρίς πατέρα, αφού ο Λυσιέν Καμύ επιστρατεύτηκε τον Σεπτέμβριο του 1914, και βρήκε το θάνατο στη μάχη της Μάρνης το Οκτώβριο του ίδιου έτους. Ωστόσο, μια φωτογραφία και η διήγηση της αποστροφής του Λυσιέν στο θέαμα μιας εκτέλεσης, θα σημαδέψουν τον μικρό Αλμπέρ και θα εντάξουν την πατρική φυγούρα στη συνείδησή του. Μετά το χαμό του πατέρα, η οικογένεια θα μεταβεί στο Αλγέρι, όπου ο Καμύ θα λάβει ακαδημαϊκή μόρφωση και θα ξεκινήσει να γράφει στο περιοδικό Sud απ’ τα δεκαεννιά του κιόλας χρόνια. Το 1934 θα παντρευτεί τη Σιμόν Ιέ. Ο γάμος τους δεν θα κρατήσει παρά δύο μόλις χρόνια. Το 1935 θα ιδρύσει το «Θέατρο της εργασίας» και απ’ το 1937 θα ξεκινήσει να εργάζεται στην εφημερίδα Front Populaire. Ωστόσο, κάποια έρευνά του θα ξεσηκώσει αντιδράσεις, η Αλγερινή κυβέρνηση θα πάψει την εφημερίδα το 1940, κι ο Καμύ θα πάρει την απόφαση να εγκατασταθεί στο Παρίσι. Εκεί, θα αναλάβει χρέη γραμματέως σύνταξης για την εφημερίδα Paris-Soir και θα δημιουργήσει το μεγαλύτερο (και σημαντικότερο) κομμάτι του έργου του (ανάμεσα σ’ άλλα και τα περίφημα «ο ξένος» και «η πανούκλα»). Την ίδια περίδο θα παντρευτεί και τη δεύτερη γυναίκα του, Φρανσίν Φορ, με την οποία θα αποκτήσει δύο παιδιά. Το 1952 θα έρθει σε ρήξη με τον (επίσης βραβευμένο με Νόμπελ) Ζαν Πωλ Σαρτρ, με τον οποίο διατηρούσε «φιλικές» και συναγωνιστικές σχέσεις. Το 1957 (σε ηλικία μόλις σαράντα τεσσάρων ετών) θα βραβευθεί για το σύνολο του έργου του με το Νόμπελ λογοτεχνίας. Τελικά θα πεθάνει σε αυτοκινητιστικό δυστύχημα, τρία χρόνια αργότερα. Τραγική ειρωνία αποτελεί μια δική του δήλωση που έλεγε πως: «Τίποτα δεν είναι πιο συγκλονιστικό απ’ το θάνατο ενός παιδιού, και τίποτα πιο παράλογο απ’ το θάνατο σε αυτοκινητιστικό».

Το λογοτεχνικό του έργο, ανήκει (σύμφωνα με τη φιλολογική ανάλυση) στον «υπαρξισμό», στη θεωρία δηλαδή που ορίζει ως κέντρο της φιλοσοφίας τον άνθρωπο. Πράγματι, στα περισσότερα γραπτά του, συναντά κανείς την ανθρώπινη οντότητα στο επίκεντρο, παρά τις εξελίξεις. Είναι οι ανθρώπινες ενέργειες, σκέψεις κι επιδιώξεις που μας απασχολούν, κι όχι τα όσα συμβαίνουν μοιραία.

Μια άλλη ιδιότητα που του έχει αποδοθεί, είναι αυτή του απαισιόδοξου. Άδικα κατά τη γνώμη μου, καθώς ο Καμύ, μπορεί να εντάσει τις ιστορίες του σε βαριά, μελαγχολικά πλαίσια, όμως διατηρείται αποστασιοποιημένος. Χρησιμοποιεί αυτό το τρικ (το ίδιο που χρησιμοποιούσε στις ταινίες του ο Στάνλεϋ Κιούμπρικ), γράφοντας με μια κρύα, ελάχιστα συναισθηματική μα ιδιαζόντως αναλυτική γραφή, η οποία επιτρέπει να δεις το εσωτερικό των χαρακτήρων του, χωρίς να σε επιρρεάζει η μουντή ατμόσφαιρα του φόντου. Δημιουργεί τις καταστάσεις για να παράξει σκέψεις, κι όχι για να επιρρεάσει τον αναγνώστη. Είναι αυτές οι σκέψεις που τελικά έχουν αξία.

Ανάμεσα στα έργα του, τα δυο σημαντικότερα είναι «ο ξένος» και «η πανούκλα». Εγώ θα επιλέξω (για καθαρά προσωπικούς λόγους) το δεύτερο. Μια επιδημία πανώλης χτυπάει το Οράν. Οι πολίτες παγιδεύονται στην ίδια τους την πόλη. Ο φόβος κερδίζει σιγά σιγά την αμηχανία, η μονοτονία καταντά καταστροφική, και μια βουβή ένταση κυριαρχεί στον αέρα. Τα λόγια υπάρχουν πια, μόνο για να καλύπτουν τις λέξεις που κανείς δεν έχει κουράγιο να προφέρει. Και η ασθένεια προχωράει…

Άλλα προτεινόμενα έργα του συγγραφέα: Ο Ξένος, Η Πτώση, Η Εξορία και το Βασίλειο, Ο Μύθος του Σισύφου

Tags: , , , , , , , ,