Κλείνει η τρύπα του όζοντος

Σίγουρα έχουμε ακούσει πολλές φορές για την περίφημη τρύπα του όζοντος, αλλά όσες φορές και αν κοιτάξουμε στον ουρανό, δε βλέπουμε καμία τρύπα πάνω από το κεφάλι μας! Καιρός να ενημερωθούμε για αυτήν, έστω και τώρα που εξαφανίζεται σταδιακά..

Περίπου στα 20-30 χιλιόμετρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας, αρκετά ψηλότερα από τα σύννεφα και τα καιρικά φαινόμενα, υπάρχει η οζονόσφαιρα, ένα ατμοσφαιρικό στρώμα που περιέχει μόρια όζοντος (τρία άτομα οξυγόνου ενωμένα). Το όζον μπορεί να απορροφά μεγάλο μέρος της επικίνδυνης υπεριώδους ακτινοβολίας που προέρχεται από τον ήλιο. Με άλλα λόγια, η οζονόσφαιρα είναι η φυσική ασπίδα της Γης χωρίς την οποία η εμφάνιση ζωής θα ήταν αδύνατη. Σημειώνεται, ότι το όζον υπάρχει και σε χαμηλά υψόμετρα ως καυσαέριο και είναι τοξικό για τον άνθρωπο (προκαλεί φλεγμονές στο αναπνευστικό, καρδιακά προβλήματα και κρίσεις άσθματος).

ozon

Το 1985 διαπιστώθηκε από μελετητές στην Ανταρκτική ότι υπάρχει ένα μεγάλο κενό στην οζονόσφαιρα , μια τρύπα. Η ευθύνη αποδόθηκε σε κάποιες χημικές ουσίες ( χλωροφθοράνθρακες CFCs) οι οποίες όταν φθάνουν στην οζονόσφαιρα καταστρέφουν καταλυτικά το όζον. Μάλιστα, κάθε μόριο αυτής της ουσίας έχει την ικανότητα μέσω αλυσιδωτής αντίδρασης να καταστρέψει 100.000 μόρια όζοντος σε βάθος 2 χρόνων. Μόλις η επιστημονική κοινότητα συνειδητοποίησε τον κίνδυνο και κατάλαβε ότι η τρύπα μεγαλώνει, έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου και το 1987 υπεγράφη το πρωτόκολλο του Μόντρεαλ όπου απαγορεύτηκε η χρήση των CFCs (χρησιμοποιούνταν σε συστήματα ψύξης και ψεκασμού) . Μέχρι να τεθεί η απόφαση σε ισχύ και να ανακάμψει η οζονόσφαιρα πέρασαν γύρω στα 20 χρόνια.

Από τη στιγμή που παρατηρήθηκε η τρύπα του όζοντος, οι επιστήμονες λαμβάνουν τακτικά μετρήσεις για να παρακολουθούν την πορεία της. Την Τετάρτη 10/9 με επίσημη δημοσίευση του Περιβαλλοντικού Προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών, ήρθαν στη δημοσιότητα επιστημονικά δεδομένα που δείχνουν σημαντικά σημάδια ανάκαμψης για την οζονόσφαιρα. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από μια ομάδα σχεδόν 300 επιστημόνων από 36 χώρες, αυτό το καλοκαίρι. Σύμφωνα με την έρευνα, οι συγκεντρώσεις των δραστικών ουσιών έχουν μειωθεί κατά 15% ενώ η ποσότητα του όζοντος παρουσιάζει για πρώτη φορά αύξηση από το 1980! Ο στόχος είναι μέχρι το 2050 τα επίπεδα του όζοντος να φτάσουν στα αρχικά τους επίπεδα και μέχρι στιγμής όλα δείχνουν ότι ο στόχος αυτός είναι εφικτός Ωστόσο, η τρύπα του όζοντος συνεχίζει να εμφανίζεται κάθε άνοιξη πάνω από την Ανταρκτική.

Μπορούμε εύκολα να καταλάβουμε τη σημασία αυτής της είδησης αν σκεφτούμε το αντίθετο σενάριο. Αν, λοιπόν, η τρύπα του όζοντος αντί να μίκραινε, μεγάλωνε, τα αποτελέσματα θα ήταν καταστροφικά για τον πλανήτη. Κάτω από την τρύπα του όζοντος δε θα μπορούσε να αναπτυχθεί ζωή , και η ήδη υπάρχουσα θα εμφάνιζε μεταλλάξεις και καρκίνο. Με τα μέτρα που έχουν ληφθεί υπολογίζεται ότι έχουν αποφευχθεί 2.000.000 εκδηλώσεις καρκίνου (στο δέρμα και στα μάτια) ετησίως από το 1980 έως σήμερα.

Ευτυχώς η τρύπα του όζοντος είναι ένα περιβαλλοντικό πρόβλημα με αίσιο τέλος. Η ανθρωπότητα κατάλαβε τη ζημιά που προκαλούσε στον πλανήτη και τη διόρθωσε βασισμένη στην επιστημονική γνώση και συνεργασία. Ας ελπίσουμε ότι η ανθρωπότητα θα επιδείξει παρόμοια ωριμότητα και επαγρύπνηση και για άλλα παρόμοια ζητήματα. 

Tags: , , , , , , , , , ,