Καρκίνος του Μαστού

breast-cancer-careΜε αφορμή τον αγώνα “Greece Race for the Cure” που διοργανώθηκε στις 29 Σεπτεμβρίου από τον Πανελλήνιο Σύλλογο Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» καθώς και στο ότι ο Οκτώβριος είναι ένας μήνας αφιερωμένος στη πρόληψη του καρκίνου του μαστού, στο παρόν άρθρο θα ασχοληθούμε με τον συγκεκριμένο καρκίνο.

Συνοπτικά ας δούμε τι είναι ο μαστός. Ο μαστός βρίσκεται στην πρόσθια επιφάνεια του θώρακα και αποτελεί στοιχείο διαχωρισμού του φύλου. Στην ενήλικη γυναίκα εκτείνεται από τη 2η έως την 6η πλευρά. Ο μαστός αποτελείται από δέρμα, υποδόριο ιστό και μαζικό αδένα. Ο μαζικός αδένας αποτελείται από 15-20 λοβούς, όπου ο καθένας τους καταλήγει σε γαλακτοφόρο πόρο, με τη σειρά τους αυτοί καταλήγουν στη θηλή.

Δεν είναι όλες οι διογκώσεις του μαστού επικίνδυνες. Ο καρκίνος του μαστού αναπτύσσεται από τα αδενικά κύτταρα των πόρων και των λοβιδίων. Έχει προοδευτική ανάπτυξη, διήθηση παρακείμενων οργάνων ή ιστών (δέρμα, μύες, λεμφαδένες), ενώ ενδέχεται να υπάρξουν μεταστάσεις σε απομακρυσμένα όργανα (πνεύμονες, οστά, εγκέφαλος κα.). Είναι αναγκαίο να επισημάνουμε ότι ο καρκίνος του μαστού δεν είναι μεταδοτικός!

Ο συγκεκριμένος καρκίνος είναι μια από τις συχνότερες κακοήθειες, ενώ περισσότερες από 400.000 γυναίκες ετησίως πεθαίνουν εξαιτίας του. Οι δυτικές χώρες κατέχουν τα υψηλότερα ποσοστά συχνότητας (>100 περιπτώσεις/100.000 γυναίκες).

Στους πιο γνωστούς παράγοντες κινδύνου συγκαταλέγονται: το φύλο (όπου η αναλογία γυναικών/ανδρών είναι 100-150/1), η ηλικία –όπου ο κίνδυνος ανάπτυξης της νόσου αυξάνεται με την ηλικία, το προηγούμενο ιστορικό καρκίνου, η χορήγηση ορμονικών σκευασμάτων (πχ τα οιστρογόνα σε μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες αυξάνουν κατά 40% το κίνδυνο), το οικογενειακό ιστορικό καρκίνου –δηλαδή μητέρα/αδελφές αυξάνουν τον κίνδυνο 2-3 φορές καθώς και η γενετική προδιάθεση (μεταλλάξεις στα ογκοκατασταλτικά γονίδια BRCA1 και BRCA2). Μάλιστα, στη περίπτωση της γενετικής προδιάθεσης είχαμε πρόσφατη αποκάλυψη από την αμερικανίδα ηθοποιό Angelina Jolie σε άρθρο της, που δημοσίευσε η εφημερίδα New York Times, ότι υποβλήθηκε σε διπλή μαστεκτομή για να αποτρέψει τον αυξημένο κίνδυνο της εμφάνισης του καρκίνου, λόγω της παρουσίας του γονιδίου BRCA1.

Επιπλέον, άλλοι παράγοντες κινδύνου είναι: η παχυσαρκία –κυρίως μετεμμηνοπαυσιακά, ο πρώτος τοκετός σε ηλικία άνω των 30 ετών, η πρώιμη εμμηναρχή (<12 έτη)-καθυστερημένη εμμηνόπαυση (>55 έτη), η έκθεση σε ακτινοβολία, η χρήση αντισυλληπτικών χαπιών μετά από μακροχρόνια χρήση (εάν και οι απόψεις διίστανται) αλλά και η αυξημένη κατανάλωση αλκοόλ (≥ 2 ποτά ημερησίως προκαλεί αύξηση κατά 40%).

Όσον αφορά τώρα τη συμπτωματολογία, στα αρχικά στάδια δεν παρουσιάζονται συμπτώματα. Αργότερα όμως, ίσως υπάρξει ψηλαφητό μόρφωμα στον μαστό ή διόγκωση των μασχαλιαίων λεμφαδένων. Επιπλέον, ίσως παρουσιαστεί αλλαγή στο χρώμα του δέρματος καθώς και εισολκή του δέρματος ή της θηλής. Πιθανή, επίσης, είναι η εμφάνιση υγρού από τη θηλή (έκκριμα). Όταν η γυναίκα είναι σε προχωρημένη νόσο, μπορεί να εμφανίσει θερμό-ερυθρό μαστό, πόνους σε οστά, μεγάλη διόγκωση λεμφαδένων κ.α. Για το λόγο αυτό, κάθε γυναίκα που παρατηρεί αλλαγές στο στήθος της (π.χ. όγκο, εκκρίσεις, ερυθρότητα, ερεθισμένη θηλή κτλ) επιβάλλεται να συμβουλευτεί το γιατρό της.

Η διάγνωση του καρκίνου του μαστού ξεκινάει όταν η γυναίκα ή ο γιατρός της ανακαλύπτει μια μάζα στο μαστό είτε μέσω της ψηλάφησης είτε μέσω της μαστογραφίας. Στην πρόληψη-διαγνωση συμπεριλαμβάνονται: η αυτοεξέταση του μαστού από την γυναίκα (αναφερόμαστε παρακάτω), η κλινική εξέταση του μαστού από τον γιατρό (συγκεκριμένα σε γυναίκες ηλικίας 20-39 ετών συστήνεται ανά 1-3 έτη, ενώ ενθαρρύνεται η αυτοεξέταση!) καθώς και η διεξαγωγή διάφορων απεικονιστικών εξετάσεων (πχ μαστογραφία, υπερηχογράφημα κα.). Σε περιπτώσεις γυναικών υψηλού κινδύνου (οικογενειακό ιστορικό κ.α.) το πρόγραμμα παρακολουθήσεως αρχίζει σε μικρότερες ηλικίες. Η οριστική διάγνωση του καρκίνου τίθεται με την ιστολογική εξέταση (Κρεατσάς, 2009). Πάντως, αξίζει να αναφερθεί ότι οι ασθενείς που διαγιγνώσκονται σε αρχικό στάδιο έχουν καλύτερη επιβίωση!

Ας επικεντρωθούμε τώρα σε μια αναγκαία ενέργεια που πρέπει να διενεργείται από την ίδια τη γυναίκα. Αυτή η ενέργεια είναι η αυτοεξέταση του μαστού. Η αυτοεξέταση είναι σημαντική καθώς μπορεί να βοηθήσει στη έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου, όταν αυτός βρίσκεται σε αρχικό στάδιο. Η αυτοεξέταση πρέπει να ξεκινά με επισκόπηση μπροστά στο καθρέπτη με τα χέρια σε επαφή με το σώμα αλλά και στην ανάταση. Έπειτα γίνεται ψηλάφηση των μαστών σε όρθια και κατακεκλιμένη θέση, ακολουθώντας ωρολογιακή φορά ώστε να μην διαφύγουν ανατομικές περιοχές. Η αυτοεξέταση πρέπει να διεξάγεται μια φορά το μήνα (Μπονάτσος κ. συν., 2006). Ουσιαστικά, η αυτοεξέταση μας βοηθά στο να ανακαλύψουμε τυχόν μάζες κατά τα διαστήματα μεταξύ του καθιερωμένου ελέγχου (Κρεατσάς, 2009).

Η σωστή σταδιοποίηση του καρκίνο του μαστού γίνεται με τη ΤΝΜ (Tumor-Nodes-Metastasis) σταδιοποίηση και είναι εξαιρετικής σημασίας, διότι όχι μόνο επιτρέπει την ακριβή πρόγνωση αλλά βοηθάει και στην επιλογή της καταλληλότερης θεραπείας. Η ΤΝΜ βασίζεται στις διαθέσιμες πληροφορίες, στα ευρήματα της κλινικής εξέτασης και των απεικονιστικών μεθόδων.

Όσον αφορά τώρα τη θεραπεία του καρκίνου του μαστού, σε αυτή περιλαμβάνονται: η χειρουργική επέμβαση, η ακτινοθεραπεία, η χημειοθεραπεία και η ορμονοθεραπεία. Ο ακριβής συνδυασμός των μεθόδων αυτών εξαρτάται από τη μορφή του καρκίνου και την εξέλιξη της νόσου. Επιπλέον, παράγοντες οι οποίοι πρέπει να λαμβάνονται υπόψη –εκτός της μορφής, του μεγέθους και του σταδίου- είναι η ηλικία, η γενική κατάσταση υγείας της γυναίκας, οι πιθανές παρενέργειες, το κόστος, οι δυσκολίες αλλά και ο χρόνος που απαιτείται για το κάθε είδος θεραπείας.

Πως μπορούμε όμως να μειώσουμε τις πιθανότητες να νοσήσουμε από καρκίνο του μαστού; Η απάντηση αυτή δεν είναι εύκολη, καθώς το να νοσήσουμε από καρκίνο του μαστού δεν εξαρτάται από εμάς μόνο! Όπως αναφέραμε και πιο πάνω υπάρχουν πολλοί παράγοντες που παίζουν καθοριστικό ρόλο σε αυτό. Εμείς από τη πλευρά μας το καλύτερο που έχουμε να κάνουμε είναι να αποφεύγουμε πιθανούς παράγοντες που συνδέονται με την εμφάνιση της νόσου (π.χ. αποφυγή αλκοόλ, ακτινοβολιών κα.), ενώ είναι ιδιαιτέρως σημαντική η έγκαιρή ανίχνευση τυχόν κακοήθειας, είτε μέσω της αυτοεξέτασης του μαστού, είτε ύστερα από εξέταση του γιατρού.

Άρα λοιπόν οι γυναίκες είναι απαραίτητο, να αναλάβουν ενεργό ρόλο ως προς τη πρόληψη, τη έγκαιρή διάγνωση και τη θεραπεία της νόσου.

Κάτια Κολοκάθη

Tags: , , , , ,