ΙΩΒ – Η ιστορία ενός απλού ανθρώπου

iov_agraΙΩΒ – Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΝΟΣ ΑΠΛΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ

Του Joseph Roth, εκδόσεις ΑΓΡΑ

Ανέκαθεν, απ’ τα χρόνια της δημιουργίας της μέχρι και τις μέρες μας, η μυθολογία αποτελούσε μεγάλη πηγή έμπνευσης για σπουδαίους συγγραφείς. Απ’ τους «Άθλους του Ηρακλέως» (Πουαρώ) της Αγκάθα Κρίστι ως τον «Οδυσσέα» του Τζαίημς Τζόυς, κι απ’ τον βιβλικό «Κάιν» του Σαραμάγκου ως το «Ανατολικά της Εδέμ» του Τζον Στάινμπεκ, πολλοί και διάφοροι σπουδαίοι λογοτέχνες, βρήκαν τη μούσα τους μέσα στους μύθους και τις παραδόσεις των αρχαίων λαών. Μέσα σε ιστορίες που δημιουργήθηκαν για να εμπνεύσουν φόβο, και τελικά κατάφεραν ακούσια να γίνουν οι ομορφότεροι οδηγοί της ανθρώπινης ψυχής. Ιστορίες που προσπάθησαν να εξηγήσουν το φυσικό κόσμο, όμως στις μέρες μας αποτελούν πια την καλύτερη ενδυνάμωση του ήθους και του πνεύματος. Μια παρόμοια ιστορία, είναι κι εκείνη του Ιώβ. Και μια παρόμοια περίπτωση (μυθολογικής λογοτεχνίας), είναι το μυθιστόρημα του Τζόζεφ Ροθ.

Ο βιβλικός Ιωβ, αποτελεί τη μαρτυρικότερη μορφή της Παλαιάς Διαθήκης. Είχε πλούτη αμύθητα, επτά γιούς και τρεις κόρες, ενώ ήταν ο ίδιος σεβάσμιος, πιστός στο Θεό, δίκαιος και συμπονετικός με όλους τους ανθρώπους. Όλα αυτά, μέχρι τη μέρα που ο Θεός μίλησε με καμάρι για τον Ιώβ στο σατανά. Εκείνος τότε τον προκάλεσε λέγοντας: «Πώς να μην είναι καλός, πιστός και ευσεβής, αφού του έχεις προσφέρει όλα τα καλά; Στέρησέ του τα και θα δεις πως θα σε βλαστημήσει κατά πρόσωπο!» Ο Θεός αποδέχτηκε την πρόκληση, και για ν’ αποδείξει την πίστη τους δούλου του, τον άφησε απροστάτευτο στις βουλές του σατανά. Κι έτσι ο Ιώβ είδε τα πλούτη του να χάνονται, τα παιδιά του να πεθαίνουν, και τον εαυτό του να αρρωσταίνει από μολυσματική ασθένεια. Ωστόσο καμία βλασφημία δεν βγήκε από το στόμα του, συνέχισε να δοξάζει το Θεό, και τελικά ξαναπήρε τα πλούτη του, έκανε άλλους επτά γιούς και τρεις κόρες και έζησε μέχρι τα 248 του χρόνια.

Ο Ροθ απ’ την άλλη, επιλέγει έναν Ιώβ φτωχό, συνηθισμένο, «…έναν Εβραίο σαν όλους τους άλλους». Πράγματι, εκ πρώτης όψεως, ελάχιστες ομοιότητες μπορεί να βρει κανείς ανάμεσα στον πλούσιο άρχοντα της Βίβλου και τον Μέντελ Σίνγκερ. Υπάρχουν ωστόσο δυο σημεία, στα οποία οι δύο άντρες μοιάζουν απόλυτα. Αμφότεροι είναι ανίκανοι να πάνε κόντρα στη φριχτή μοίρα που τους περιμένει, κι ακόμα, είναι απόλυτα βέβαιοι πως ο Γιαχβέ θα τους βοηθήσει. Και ίσως όντως το κάνει, ακόμη κι αν ο Μέντελ εκφράσει τελικά, χτυπημένος απ’ τα βάσανα, την κατά πρόσωπον βλασφημία του. Ακόμη κι αν θελήσει να κάψει το Θεό!

Το «Ιωβ – η ισοτρία ενός απλού ανθρώπου», είναι ένα βιβλίο που χωρίς να ασκεί σε καμία του σελίδα ευθεία κριτική, γεννά μεγάλους προβληματισμούς. Πόσο μπορείς να κατηγορείς μια ανώτερη δύναμη, τη στιγμή που ο ίδιος αφέθηκες μοιρολατρικά στα χέρια της; Πόση καταστροφή μπορεί να φέρουν ο δογματισμός και η θρησκοληψία; Υπάρχει κατάλληλη στιγμή για να σκοτώσεις την ελπίδα; Και τελικά, είναι πράγματι αναγκαίο να ανήκεις ή στους τυφλά «πιστούς», ή στους ανεγκέφαλα άπιστους;

Γραμμένο με ζεστή, θερμαντική σχεδόν, γραφή, το μυθιστόρημα αυτό σε ταξιδεύει απ’ την κόλαση στον παράδεισο, απ’ τα ρώσικα γκέτο στους νεοϋορκέζικους δρόμους, απ’ το ανεκτό τίποτα στο αφόρητο κάτι, και τελικά ανοίγει την κουρτίνα και σου δείχνει την πραγματικότητα. Κι εκεί, ανακαλύπτεις εκ νέου το Θεό!

Hλίας Γεροντόπουλος

Tags: , , , , ,