Μια παραπλανητική Συμφωνία για τα πυρηνικά του Ιράν

pirinikaΠριν κάποιους μήνες έγραφα σε αυτήν τη στήλη ότι το Ιράν του Ρουχανί δε θα ήταν σε θέση να εγκαταλείψει το πυρηνικό του πρόγραμμα, και ας μην έτριβαν τα χέρια τους Ευρωπαίοι και Αμερικανοί αξιωματούχοι. Σημείωνα, ωστόσο, ότι οι νέες κατευθύνσεις της ιρανικής ηγεσίας θα ήταν προς μία νέα σχέση με τη Δύση, σχέση περισσότερης αλληλεξάρτησης και συνδιαλλαγής.

Λίγες μέρες πριν, τα ξημερώματα της 24ης Νοεμβρίου 2013, έξι μεγάλες παγκόσμιες δυνάμεις – Η.Π.Α., Γαλλία, Ρωσία, Κίνα, Μ. Βρετανία και Γερμανία – κατέληξαν σε μία ιστορική συμφωνία με το Ιράν: την παύση του πυρηνικού προγράμματος με κοινά οφέλη προς κάθε κατεύθυνση.

Ας εξετάσουμε κριτικά το αποτέλεσμα των διαπραγματεύσεων στην Γενεύη. Αρχικά να σημειώσουμε ότι πρόκειται για πάγωμα – παύση και όχι διακοπή εμπλουτισμού ουρανίου. Και δεν θα μπορούσε να ήταν αλλιώς διότι η συμφωνία είναι ενδιάμεση. Δηλαδή αφορά σε μεταβατικό στάδιο προς μια περισσότερο εμπεριστατωμένη συμφωνία διαρκείας, η οποία προφανώς θα καθυστερήσει χρόνια. Σε λίγα σημεία θα αναφερθούμε στα κύρια συμφωνηθέντα αποτελέσματα:

  • Το Ιράν ωφείλει να διακόψει κάθε εμπλουτισμό ουρανίου που υπερβαίνει το 5% καθαρής χημικής ποσότητας. Ταυτόχρονα πρέπει να οξειδώσει τις καθαρές ποσότητες που διατηρεί και οι οποίες ως έχουν μπορούν να χρησιμοποιηθούν για πυρηνικα όπλα. Επίσης θα αδρανοποιηθούν όλες οι φυγοκεντρικές μηχανές που δύνανται να εμπλουτίζουν καθαρό ουράνιο πέραν του 5%. Καθημερινοί έλεγχοι από διεθνείς παρατηρητές θα λαμβάνουν χώρα στους μεγαλύτερους πυρηνικούς αντιδραστήρες, ώστε να πράττονται τα συμφωνηθέντα.
  • Από την άλλη το Ιράν θα αποκομίσει καίρια οφέλη για την ύπαρξή του στο διεθνές στερέωμα. Όλες οι κυρώσεις που έχουν ενεργοποιηθεί από τη Δύση διακόπτονται. Αυτό δημιουργεί άμεσα περίπου 7 δις $ κέρδος από την επιστροφή της χώρας στο εξωτερικό εμπόριο. Ταυτόχρονα επιτρέπεται στις βιομηχανίες αεροναυσιπλοΐας και αυτοκινήτου να επαναλειτουργήσουν. Θα επιτρέπεται πλέον η εισαγωγή παραϊατρικών ειδών από το εξωτερικό, ενώ αίρονται οι κυρώσεις επί των εξαγωγών ιρανικών πετρελαϊκών προϊόντων.

Τα παραπάνω καταδεικνύουν χωρίς ιδιαίτερη ανάλυση τη σημασία κυρίως για το ίδιο το Ιράν που έχει αυτή η συμφωνία. Το δικαίωμα, ωστόσο, του Ιράν να εμπλουτίζει ουράνιο πέραν και του 5% ήταν το αγκάθι στις διαπραγματεύσεις μέχρι το τελευταίο λεπτό. Έχοντας πείσει για τις ειρηνικές μας προθέσεις, για ποιό λόγο δε μας επιτρέπεται περαιτέρω εμπλουτισμός στη βάση της ελεύθερης κυριαρχικής βούλησης, σημείωνε Ιρανός διπλωμάτης μεσούσης των συζητήσεων.

Χωρίς να εκφεύγω της αρχικής μου τοποθέτησης προ μηνών, το Ιράν του Ρουχανί δεν είναι διαθέσιμο να σταματήσει το πυρηνικό του πρόγραμμα. Θα βάλει μία άνω τέλεια. Θα χαλαρώσει τις εξαντλητικές κυρώσεις και θα επωφεληθεί από το άνοιγμα της ιρανικής αγοράς στην παγκοσμιοποιημένη οικονομία. Υψηλοί αξιωματούχοι του Ισραήλ, το οποίο είναι κύριος καταγγελτικός εκφραστής της εν λόγω ενδιάμεσης συμφωνίας, δήλωναν ότι πρόκειται για μία νίκη του Ιράν το οποίο δεν υποχρεούται να παύσει πλήρως τον εμπλουτισμό ενώ παράλληλα αποσύρονται όλες οι κυρώσεις εκ μέρους της Δύσης. Έχουν δίκιο. Ασχέτως αν φαίνεται ανούσιος ο τρόμος των Ισραηλινών για πιθανό χτύπημα από το Ιράν.

Έχουμε ξαναπεί ότι συντασσόμαστε με την άποψη του κορυφαίου διεθνολόγου K. Waltz, σύμφωνα με τον οποίο ένα Ιράν με πυρηνικά είναι κυρίως δύναμη σταθερότητας στην Μ. Ανατολή παρά κίνδυνος.

Τέλος άξια λόγου η πρώτη μεγάλη διαπραγματευτική επιτυχία της Κ. Άστον, εκπροσώπου της Ε.Ε. για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής, η οποία συντόνισε τις συνομιλίες μετά από εντολή του Γ.Γ. του Ο.Η.Ε. Επιτέλους, αποδείχθηκε χρήσιμος ο ρόλος της σε διεθνές επίπεδο.

Μπατιστάτος Βαγγέλης

Tags: , , , , , , , , , ,