Η Ιστορία και οι ιστορίες

Γιατί πολλοί άνθρωποι μισούν την Ιστορία;

Ήταν ένα ερώτημα που βασάνιζε το μυαλουδάκι μου από τα παιδικά μου σχεδόν χρόνια. Ήταν τότε περίπου που συνειδητοποίησα πως οι συμμαθητές μου δε συμμερίζονταν καθόλου το πάθος μου για το μάθημα της Ιστορίας και πως οι γνώσεις μου γύρω από αυτό –γνώσεις που ως τότε θεωρούσα κάτι το απλό και δεδομένο- ξεπερνούσαν αυτές που κατείχε ή επιθυμούσε να αποκτήσει ποτέ ο μέσος όρος των παιδιών της ηλικίας μου. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να θεωρούμαι για την εκάστοτε τάξη μου ως η απόλυτη αυθεντία της Ιστορίας που κατείχε αυτή την εξωπραγματική δύναμη που την έκανε να θέλει, να γνωρίζει και να θυμάται όλο αυτό τον αβάσταχτο όγκο αιώνων ανθρώπινης ύπαρξης.

history

Ούτε γνώσεις, ούτε κάποιο ιδιαίτερο ταλέντο. Για να βρω τη πηγή της συμπάθειας μου στην Ιστορία έπρεπε να γυρίσω πίσω, στα πρώτα παιδικά μου χρόνια… Ήμουν ένα αρκετά ήσυχο πλασματάκι που του άρεσε ν’ ακούει ιστορίες, να φτιάχνει δικές του και που περνούσε πολύ ώρα με πολλούς διαφορετικούς ανθρώπους που τους άρεσε να λένε πολύ διαφορετικές ιστορίες, αλλά και πολύ ώρα με τον εαυτό του, τις κασέτες του, τις κούκλες και τη φαντασία του, χωρίς τηλεόραση, χωρίς (τότε) διαδίκτυο. Κι όταν άρχισα να τα θυμάμαι αυτά, ανακάλυψα πού βρισκόταν η ουσία της αγάπης μου για την ιστορία -της οποίας η μια κάποια γνώση ήταν επακόλουθο κι όχι αυτοσκοπός- βρισκόταν σ’ όλες αυτές τις ιστορίες που άκουγα, διάβαζα, έβλεπα ή έπλαθα!

Το ότι μεγαλώνοντας ξεκίνησα να συγκρατώ χωρίς κόπο κάποιες ημερομηνίες ή ονόματα δεν ήταν τόσο αποτέλεσμα ταλέντου, όσο επανάληψης και θέλησης και ειδικά θέλησης για επανάληψη! Γιατί είχα μάθει πώς να ζω την ιστορία, πώς να την πλάθω συναρπαστική. Γι’ αυτό ό, τι αργότερα διδασκόμουν στο σχολείο ερχόταν να βρει τη θέση του ως λογική συνέχεια διπλά στις παιδικές εικόνες του μυαλού μου από κοντά με βιβλία, ντοκιμαντέρ, εξερευνήσεις και διηγήσεις άλλων… όλα αυτά συνθέτουν το καθένα με τη δική του λαμπερή ψηφίδα το μωσαϊκό της Ιστορίας στο κεφάλι μου, της αληθινής Ιστορίας αυτής των ανθρώπων και των παθών τους, των κουτσομπολιών της αυλής, των ανεκδότων των συμποσίων, των παράξενων εμπνεύσεων και των ευφυολογημάτων, των μυστηρίων και των ανοησιών.

Γιατί εν τέλει η Ιστορία είναι κάτι πολύ αόριστο, υποκειμενικό, μακρινό και άχρηστο εν μέρη, για να τη παίρνει κανείς και πολύ στα σοβαρά. Τόσα διλήμματα, τόσες διαφορετικές απόψεις κι ερμηνείες, τόσα “σκοτεινά χρόνια”, τόσες ανεξερεύνητες πτυχές, τόσες μονομερείς καταγραφές, τόσες καταστροφές, τόση γνώση που ίσως κοιμάται ίσως κι είναι χαμένη για πάντα και τόσο βραχύς ο βίος των ανθρώπων, που είναι τουλάχιστον επιπόλαιο να ασπάζεται κανείς κατά γράμμα ό, τι μαθαίνει στο σχολείο, στο Πανεπιστήμιο ή όπου αλλού τυχόν μαθαίνει Ιστορία. Η Ιστορία είναι οι ιστορίες, τα συναισθήματα, οι εικόνες που γεννούν, οι σκέψεις κι οι προβληματισμοί π’ ακολουθούν, οι σπαζοκεφαλιές, όλα τα άλυτα προβλήματα που ζητούν το μαθηματικό τους, τα τραγούδια, οι διηγήσεις, τα παραμύθια, οι θρησκείες, οι τόποι, τα κτήρια και τα σκεύη, τα φυσικά και υπερφυσικά φαινόμενα κι η παρατήρηση τους, οι ιδέες, οι κατασκευές, οι τέχνες κι η Τέχνη.

Το ζήτημα στην Ιστορία είναι να καταλάβεις πως δε πρόκειται για κάτι παλιό, σκονισμένο, αμετάβλητο κι αποκομμένο που απλά πρέπει να το μάθεις όπως είναι χωρίς να ξέρεις το γιατί. Η μόνη Ιστορία που αξίζει είναι οι ιστορίες. Ιστορίες για τα πάντα γιατί ειπώθηκαν, βιώθηκαν, γράφτηκαν από ένα σωρό διαφορετικούς ανθρώπους με οργανισμό παρόμοιο με το δικό σου, προσωπικότητες, πάθη, συναισθήματα, χαρακτήρα, δυνατότητες, αδυναμίες, προβλήματα, όνειρα παρόμοια με τα δικά σου ή των κοντινών σου ανθρώπων. Δε γεννήθηκαν, με γενειάδες και σοφές ιδέες, ούτε με πανοπλίες, ούτε με δάφνες, ούτε με στέμματα, ούτε λύνοντας εξισώσεις, ούτε λέγοντας επικές κι αποστομωτικές φράσεις! Όταν το καταλάβεις αυτό, σκέψου τι αρέσει σ’ εσένα κι αναλόγως βρες οτιδήποτε έχει υπάρξει και σχετίζεται μ’ αυτό που σε τραβά και τότε ψάξε το σε βάθος. Γιατί μαθαίνοντας για ανθρώπους που έκαναν παρόμοια πράγματα μ’ εσένα ενδεχομένως βρεις ομοιότητες στο τρόπο σκέψης σας και τους κατανοήσεις καλύτερα και σε βάθος. Θα δεις τότε ότι θα ‘σαι σε θέση να συγκρατείς μεγάλο όγκο πληροφοριών που σχετίζονται μ’ αυτούς ακριβώς και μόνο επειδή αυτά που είπαν, κάναν, δημιούργησαν, απέδειξαν, έζησαν, αντιστοιχούν μ’ όσα συμβαίνουν στο δικό σου μυαλό, στη δική σου ζωή. Και μόνο τότε μπορείς πραγματικά να τους κατανοήσεις, να τους αξιολογήσεις και να μάθεις έστω και κάτι χρήσιμο από την Ιστορία! Γι’ αυτό η μόνη Ιστορία που αξίζει είναι οι ιστορίες.

Επιστήμη και ειδικοί υπάρχουν σε κάθε τι και ευτυχώς έχουν αυτοί το ρόλο τούτο στο κομμάτι τους. Από κει και πέρα αυτό που μένει στις μνήμες των ανθρώπων είναι μια ωραία, ενδιαφέρουσα ιστορία. Όχι απαραίτητα ψέμα, όχι εκπτώσεις στην ακρίβεια και την αλήθεια, αλλά λίγα κι απλά λόγια ή μια ιστορία παρασκηνιακή. Υπάρχουν άλλωστε πολλοί δρόμοι για τη Σοφία, δε σημαίνει πως με τις ιστοριούλες ψάχνεις για τον πιο εύκολο και αυτόν που απαιτεί μικρότερη πνευματική δαπάνη απαραίτητα! Και καθόλου δε με νοιάζει αν εκείνο το μήλο έπεσε πάνω στο κεφάλι του Newton κι έτσι εκείνος εμπνεύστηκε το νόμο της βαρύτητας! Είναι άλλωστε ένα ωραιότατο πρακτικό παράδειγμα της ύπαρξης βαρύτητας που το καταλαβαίνει και το θυμάται κι ένα μικρό παιδί, που έτσι όταν μεγαλώσει ενδεχομένως ασχοληθεί πιο σοβαρά με τη Φυσική και τα εύλογα και παράδοξα της γιατί κάπου κάποτε κάποιος έσπειρε αυτό τον ολοζώντανο σπόρο στο μυαλουδάκι του!

Και δε μπόρεσα παρά να χαμογελάσω όταν άκουσα πως ο Kekulé ισχυριζόταν πως εμπνεύστηκε τη διάταξη του βενζολικού δακτυλίου από ένα όνειρο όπου είδε ένα φίδι να τρώει την ουρά του σχηματίζοντας έτσι ένα κύκλο. Γιατί είτε ο κύριος Kekulé είχε πολύ ζωηρή φαντασία, είτε δε ξέρω κι εγώ τι μύριζε στο εργαστήριο του και έβλεπε τέτοια όνειρα, είτε έκλεινε το μάτι στους παρεξηγημένους προδρόμους της επιστήμης του, τους αλχημιστές, και τα κατανοητά από λίγους σύμβολά τους, είτε είχε διάθεση για φιλοσοφικές προεκτάσεις της σύλληψής του, ή και παραπάνω από ένα ή κι όλα αυτά μαζί, τι σημασία έχει; Το συμπέρασμα είναι πως μια καλή ιστορία ακούγεται πολύ καλύτερα από πολλές προσεκτικά διατυπωμένες και με απόλυτη ακρίβεια δοσμένες απαντήσεις, που είναι οι πλέον ασφαλείς κι αποδεκτές για τους ειδικούς στο κάθε τι, αλλά και οι πλέον άχρηστες για όλους τους υπόλοιπους! Κι αυτή είναι η μόνη ιστορία που αξίζει να μαθαίνει κανείς.

Δεν είσαι στο σχολείο, μάθε μια ιστορία που εμπνέει εσένα.

Σοφία Μπαρμπαγιάννη

Τμήμα Φαρμακευτικής ΕΚΠΑ

Tags: , , , , , , ,