Βιοκλιματική αρχιτεκτονική

Στην αρχή ο άνθρωπος ζούσε σε πλήρη αρμονία με τη φύση, ήταν κομμάτι της. Σιγά σιγά, ωστόσο, άρχισε να αποκόβεται, άρχισε να δημιουργεί το δικό του οικοσύστημα και να ζει σε κτήρια που  προσάρμοζε στις ανάγκες του. Το κτήριο ξεχωρίζει από το περιβάλλον του από όλες τις απόψεις: τεχνητά υλικά, κλιματισμός, συστήματα θέρμανσης, θόρυβος, μόλυνση κ.α. Σε μια εποχή, όμως, που το περιβάλλον απειλείται, η λογική αυτή αναθεωρείται έτσι ώστε το κτήριο να παύει να αποτελεί διαταραχή στο περιβάλλον του.

perivalon

Κάπως έτσι δημιουργήθηκε η νέα τάση της βιοκλιματικής αρχιτεκτονικής, ο κύριος άξονας της οποίας είναι η προσαρμογή και η εναρμόνιση με το περιβάλλον. Ως αποτέλεσμα προκύπτουν κτήρια που διαταράσσουν ελάχιστα το περιβάλλον και αποτελούν πλέον κομμάτι του. Τα κτήρια μοιάζουν να ενώνουν τον άνθρωπο με το περιβάλλον και όχι να τον αποκόπτουν από αυτό.

Σε αισθητικό επίπεδο, τέτοια κτήρια φαίνονται τμήματα του περιβάλλοντα χώρου, ενώ συχνά έχουν φυτεμένες στέγες και φυτά στον εσωτερικό τους. Τα χρώματα είναι γήινα και δεν τραβούν το βλέμμα. Επίσης, σημαντική είναι και η ηχομόνωση ώστε να μη διαταράσσεται η ακουστική του χώρου. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό σε εγκαταστάσεις εργοστασίων ή γραφεία. Ο φωτισμός ενός βιοκλιματικού κτηρίου βασίζεται στο ηλιακό φως, με μεγάλα παράθυρα, σωστό προσανατολισμό του κτηρίου και ρυθμιζόμενα στέγαστρα για ρύθμιση της φωτεινότητας. Ακόμη, ο αερισμός είναι φυσικός και επιτυγχάνεται με κατάλληλα τοποθετημένα ανοίγματα και προσεγμένη εσωτερική διαρρύθμιση.

Το πιο σημαντικό πλεονέκτημα των βιοκλιματικών κτηρίων είναι η ρύθμιση της θερμοκρασίας τους. Ένα τέτοιο κτήριο θερμαίνεται και ψύχεται παθητικά, δηλαδή με τη βοήθεια του περιβάλλοντος. Το καλοκαίρι, το κτήριο θερμαίνεται φυσικά και αποβάλλει την περισσή θερμότητα με αερισμό και κλειστά στέγαστρα. Το χειμώνα, δε, το κτήριο συγκρατεί τη θερμότητα που έχει λόγω άριστης μόνωσης. Επιπρόσθετα, πολλά βιοκλιματικά κτήρια εκμεταλλεύονται τη θερμότητα από το έδαφος (γεωθερμία).

Επίσης, γίνεται μέγιστη αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και φυσικών πόρων: φωτοβολταϊκά πάνελ, ανεμογεννήτριες, συλλογή όμβριων υδάτων.

Τα οφέλη ενός βιοκλιματικού κτηρίου είναι πολλαπλά. Καταρχάς  τα έξοδα θέρμανσης ή κλιματισμού σχεδόν εκμηδενίζονται, όπως και οι ενεργειακές ανάγκες για φωτισμό. Ακόμη, το τοπικό μικροκλίμα ενισχύεται από τέτοια κτήρια και προωθείται η βιοποικιλότητα. Το πιο εντυπωσιακό, όμως, είναι η καλή ποιότητα ζωής για τους κατοίκους ενός βιοκλιματικού κτηρίου. Πράγματι, ο άνθρωπος αισθάνεται θερμική και αισθητική άνεση σε έναν τέτοιο χώρο, ενώ η κυκλοφορία αέρα και η παρουσία φυτών βελτιώνει τη ψυχοσωματική του υγεία. Έχει παρατηρηθεί, μάλιστα, ότι βιοκλιματικοί χώροι εργασίας βελτιώνουν την απόδοση των εργαζομένων κατά 16%.

Κάποιος θα περίμενε ότι ένα τέτοιο έξυπνο κατασκεύασμα  θα ήταν απλησίαστο οικονομικά, ωστόσο κοστίζει συνήθως μόλις 10% περισσότερο από ένα συμβατικό κτήριο. Μάλιστα, το αρχικό αυτό κόστος αποσβήνεται μετά από ένα μόλις χρόνο λόγω των σχεδόν εκμηδενισμένων εξόδων συντήρησης, όπως αναφέρει ο πολιτικός μηχανικός Νίκος Παπαβλασόπουλος.

Δυστυχώς, στην Ελλάδα αυτή η αρχιτεκτονική δεν είναι διαδεδομένη, αλλά αναμένεται στο μέλλον να μονοπωλήσει στον κατασκευαστικό τομέα. Αρκεί να συνειδητοποιήσουμε ότι δεν πρόκειται για ένα ακριβό τεχνολογικό θαύμα, αλλά για ένα έξυπνο και οικονομικό κτήριο, όπως το κυκλαδίτικο άσπρο σπίτι με τα μικρά παράθυρα, ένα λαμπρό παράδειγμα βιοκλιματικής αρχιτεκτονικής  που συνδυάζει ομορφιά και  ενεργειακή αυτονομία.

Γιώργος Ψαρέλλης

Tags: , , , , , , , ,