Αντισύλληψη Μέρος 1ο

antisilipsiΗ φοιτητική περίοδος είναι μια από τις ωραιότερες περιόδους της ζωής του ανθρώπου, καθώς ανεξαρτητοποιείται από τους δικούς του, διασκεδάζει, γνωρίζει καινούργιους ανθρώπους, αποκτά νέες εμπειρίες, αναπτύσσει δεξιότητες και πιθανόν είναι και ο καιρός που κάνει τις πρώτες του “σοβαρές” σχέσεις. Σε αυτό το τεύχος θα μιλήσουμε για κάτι που θα έπρεπε –κατά τη γνώμη μου- να διδασκόμαστε από το σχολείο, δηλαδή για την αντισύλληψη.

Αρχικά, ας κάνουμε μια σύντομη αναφορά στο γεννητικό σύστημα της γυναίκας καθώς και στις ορμόνες που συνδέονται με την αναπαραγωγική της λειτουργία. Το γεννητικό σύστημα μιας γυναίκας αποτελείται από τα έσω και τα έξω γεννητικά όργανα. Στα έσω ανήκουν οι δυο ωοθήκες, οι δυο σάλπιγγες, η μήτρα και ο κόλπος, ενώ στα έξω γεννητικά όργανα ανήκουν το εφηβαίο, τα μεγάλα και τα μικρά χείλη του αιδοίου, η κλειτορίδα κ.α. Ο παρθενικός υμένας βρίσκεται ανάμεσα στα έσω και έξω γεννητικά όργανα. Οι ορμόνες που σχετίζονται με την αναπαραγωγική λειτουργία της γυναίκας ανήκουν σε τρείς ομάδες. Η πρώτη και η δεύτερη ομάδα περιλαμβάνουν τις GnRH, FSH και LH (γοναδοτροπίνες) που παράγονται στον εγκέφαλο (υπόφυση). Η τρίτη ομάδα απαρτίζεται από τα οιστρογόνα, τη προγεστερόνη και τα ανδρογόνα.

Αξίζει να σημειωθεί ότι οι δυο σημαντικότερες λειτουργίες του γεννητικού κύκλου της γυναίκας είναι: πρώτον, η απελευθέρωση ενός ώριμου ωαρίου/μήνα από τις ωοθήκες και δεύτερον, η προετοιμασία του ενδομητρίου στο σωστό χρόνο για την εμφύτευση του γονιμοποιημένου ωαρίου.

Στο σημείο αυτό θα παραθέσουμε τους παράγοντες που είναι καθοριστικοί για την πραγματοποίηση μιας εγκυμοσύνης. Σε αυτούς περιλαμβάνονται η γονιμότητα των συντρόφων, ο χρόνος πραγματοποίησης της σεξουαλικής επαφής σε σχέση με το χρόνο ωοθυλακιορρηξίας, η μέθοδος αντισύλληψης που χρησιμοποιείται, η σωστή χρήση της μεθόδου καθώς και η αποτελεσματικότητα της. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η αποτελεσματικότητα μιας μεθόδου αντισύλληψης είναι αδύνατο να προσεγγίζεται τοποθετώντας την χωριστά από τους υπόλοιπους παράγοντες.

Ας δούμε πιο αναλυτικά τις επιλογές, όσον αφορά την αντισύλληψη, ενός ζευγαριού που δεν επιθυμεί να αποκτήσει παιδί.

Πρώτον, έχουμε τις φυσικές μεθόδους αντισύλληψης. Σε αυτού του είδους τις μεθόδους συγκαταλέγονται η μέθοδος θηλασμού, η μέθοδος περιοδικής αποχής και φυσικά, η διακεκομμένη συνουσία. Στη μέθοδο θηλασμού, ουσιαστικά, κατά την περίοδο της γαλουχίας η ωοθυλακιορρηξία καταστέλλεται. Ένα από τα σημαντικότερα πλεονεκτήματα της συγκεκριμένης μεθόδου είναι η αποτροπή εγκυμοσύνης για τουλάχιστον 6 μήνες.  Αντίθετα, η αποτελεσματικότητα μετά τη πάροδο του εξαμήνου είναι αμφίβολη.

Στη μέθοδο περιοδικής αποχής, τα ζευγάρια στην ουσία αποφεύγουν τις σεξουαλικές επαφές στη διάρκεια της γόνιμης περιόδου. Οι μέθοδοι που χρησιμοποιούνται, για να επιτευχθεί ο παραπάνω στόχος, είναι οι εξής: α) η ημερολογιακή μέθοδος (η λιγότερο αποτελεσματική!), β) η μέθοδος της τραχηλικής βλέννης και γ) η μέθοδος βασικής θερμοκρασίας (μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα). Πιο συγκεκριμένα, στην ημερολογιακή μέθοδο η γυναίκα μετρά τις ημέρες κάθε κύκλου για τουλάχιστον 6 μήνες. Έπειτα, αφαιρεί 18 ημέρες από το χρονικό μήκος του βραχύτερου κύκλου της. Η ημέρα αυτή ορίζει την έναρξη της γόνιμης φάσης. Ύστερα η γυναίκα αφαιρεί 11 ημέρες από το χρονικό μήκος του μακρύτερου κύκλου της. Η ημέρα αυτή ορίζει το τέλος της γόνιμης φάσης. Άρα, στο μεσοδιάστημα μεταξύ των δυο αυτών ημερών το ζευγάρι αποφεύγει τη σεξουαλική επαφή ή χρησιμοποιεί κάποια μέθοδο αντισύλληψης (Κρεατσάς, 2009). Όταν όμως, επιλέγεται η μέθοδος της βασικής θερμοκρασίας, η γυναίκα πρέπει να λαμβάνει τη θερμοκρασία της κάθε πρωί. Η μέθοδος αυτή στηρίζεται στο ότι παρατηρείται μικρή-σταθερή αύξηση της θερμοκρασίας του σώματος μετά την ωοθυλακιορρηξία. Η αύξηση συνήθως κυμαίνετε μεταξύ 0.2-0.5 βαθμούς κελσίου. Η γυναίκα αρχίζει τις σεξουαλικές της επαφές μετά το πέρας 3 ημερών από την αλλαγή της θερμοκρασίας.

Στη διακεκομμένη συνουσία γίνεται απόσυρση του πέους από το κόλπο πριν την εκσπερμάτιση. Αυτή η μέθοδος αποτελεί την πιο παλιά αντισυλληπτική επιλογή. Η παραπάνω μέθοδος απαιτεί πείρα∙ καθώς και επαρκή αυτοέλεγχο του άντρα. Το ποσοστό αποτυχίας της μεθόδου είναι περίπου 38% με τη συνήθη χρήση. Ο άντρας πρέπει να αποσύρει το πέος ολοκληρωτικά από τον κόλπο και από τα έξω γεννητικά όργανα, διότι έχει υπάρξει εγκυμοσύνη από εκσπερμάτιση στα έξω γεννητικά όργανα χωρίς διείσδυση!

Οι πιο πάνω μέθοδοι αντισύλληψης μπορεί να μην έχουν παρενέργειες και να εμφανίζουν μηδαμινό κόστος, όμως παρουσιάζουν σημαντικά μειονεκτήματα. Το σπουδαιότερο μειονέκτημα είναι ότι οι παραπάνω μέθοδοι δεν προστατεύουν από τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα, επίσης, πρόκειται για επιλογές με χαμηλή αποτελεσματικότητα αλλά και απαίτηση προσοχής στους κανόνες της μεθόδου!

Δεύτερον, υπάρχουν οι μέθοδοι φραγμού. Στις μεθόδους αυτές περιλαμβάνονται οι σπερματοκτόνες ουσίες, το κολπικό διάφραγμα, ο κολπικός αντισυλληπτικός σπόγγος, το γυναικείο προφυλακτικό αλλά και το ανδρικό προφυλακτικό. Ας εστιαστούμε σε κάθε μέθοδο χωριστά.

Οι σπερματοκτόνες ουσίες πρόκειται για μη ιονικά επιφανειοδραστικά απορρυπαντικά που ακινητοποιούν το σπέρμα. Τα σπερματοκτόνα είναι απαραίτητο να τοποθετούνται στον κόλπο δέκα λεπτά έως μισή ώρα πριν από την επαφή. Αν η συνουσία έχει διάρκεια μεγαλύτερη της μιας ώρας ή γίνει επανάληψη της, τότε γίνεται χρήση νέου σπερματοκτόνου. Ο συνδυασμός σπερματοκτόνων με χρήση προφυλακτικού ή διαφράγματος αυξάνει την αποτελεσματικότητα τους!

Το κολπικό διάφραγμα αποτελείται από ένα κυκλοτερές ελατήριο που καλύπτεται από ελαστικό latex. Τοποθετείτε στον κόλπο ώστε να καλύπτει τον τράχηλο. Ενεργεί ως φραγμός στην άνοδο του σπέρματος στη μήτρα, αλλά και ως υποδοχέας σπερματοκτόνων ουσιών. Το κολπικό διάφραγμα διατίθενται σε διάφορα μεγέθη, ανάλογα με τη διάμετρο του κόλπου. Ορισμένα από τα πλεονεκτήματα της συγκεκριμένης μεθόδου είναι: η ασφάλεια, η ευκολία καθώς και ότι δεν έχει ορμονικές παρενέργειες. Παράλληλα, όμως, η εν λόγω μέθοδος έχει κάποια μειονεκτήματα, όπως: η αυστηρή τήρηση κανόνων υγιεινής-καθαριότητας κατά την εφαρμογή του διαφράγματος, η ανάγκη γυναικολογικής εξέτασης (που καθορίζει το μέγεθος του διαφράγματος) κτλ.

Ο κολπικός αντισυλληπτικός σπόγγος είναι ένας μικρός στρογγυλός σπόγγος κατασκευασμένος από πολυουρεθάνη. Στο κέντρο του σπόγγου αυτού υπάρχει ένα εντύπωμα για την εφαρμογή του στο τράχηλο. Είναι εμποτισμένος με σπερματοκτόνες ουσίες και αντιβιοτικά. Η αντισυλληπτική αυτή επιλογή παρέχει στη γυναίκα τη δυνατότητα να έχει επαναλαμβανόμενες επαφές.

Το γυναικείο προφυλακτικό είναι κολπικοί θύλακοι κατασκευασμένοι από πολυουρεθάνη. Μελέτες στις ΗΠΑ έδειξαν ότι με ορθή χρήση το ποσοστό αποτυχίας είναι μόνο 2,6%! Το γυναικείο προφυλακτικό δεν προκαλεί κακώσεις. Η συγκεκριμένη μέθοδος ελέγχεται πλήρως από τη γυναίκα ενώ, είναι αποτελεσματική και ως προς τη πρόληψη των σεξουαλικών μεταδιδόμενων νοσημάτων. Από την άλλη πλευρά, είναι σχετικά ακριβό, απαιτεί σωστή τοποθέτηση και είναι μιας χρήσης.

Τέλος, η πιο συνήθης (και γνωστή σε όλους μας) μέθοδος είναι το αντρικό προφυλακτικό. Τα σύγχρονα προφυλακτικά κατασκευάζονται από ελαστικό latex. Το προφυλακτικό κρατά το σπερματικό υγρό προλαμβάνοντας την εναπόθεση του στον κόλπο. Το πάχος των προφυλακτικών κυμαίνεται μεταξύ 0,02 mm και 0,085 mm. Τα προφυλακτικά που έχουν υποστεί προλιπάνση με το σπερματοκτόνο είναι πιο αποτελεσματικά από τα προφυλακτικά χωρίς σπερματοκτόνο! Εάν ταυτόχρονα με το προφυλακτικό γίνεται και χρήση κάποιου λιπαντικού αυτό θα πρέπει να έχει σαν βάση το νερό, καθώς λιπαντικά με βάση λιποδιαλυτές ουσίες πρέπει να αποφεύγονται. Ένα από τα κυριότερα πλεονεκτήματα του προφυλακτικού είναι το ότι προστατεύει από τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα και τα επακόλουθα τους. Ακόμα, πρόκειται για μια ασφαλή και πλήρως αναστρέψιμη μέθοδο.  Είναι διαθέσιμο σχεδόν παντού και το κόστος του είναι ελάχιστο. Εκτός όμως από πλεονεκτήματα, η συγκεκριμένη αντισυλληπτική μέθοδος έχει και μειονεκτήματα! Ορισμένα από αυτά είναι τα ακόλουθα: 1) δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί από όσους είναι αλλεργικοί στο latex, 2) ελαττώνει τη σεξουαλική ευχαρίστηση, 3) προϋποθέτει τη συνεργασία του άντρα στην αντισύλληψη και 4) απαιτεί προσοχή στη χρήση.

Στο επόμενο τεύχος θα συνεχίσουμε με την παρουσίαση των υπόλοιπων αντισυλληπτικών μεθόδων.

Tags: , , , , , , , ,